ट्रेंडिंग:

>> प्रधान सेनापतिद्धारा सैनिक फिल्ड अस्पताल र महाविद्यालयको उद्घाटन >> पोखरा महानगरमा घुस प्रकरण : तारेखमा छुटिन् उषाकिरण >> सल्यान उद्योग बाणिज्य संघको निर्वाचन तयारी पूरा >> सुझाव संकलन गर्न जनतासँग जनप्रतिनिधि कार्यक्रम >> आफन्तले अझै बुझेनन् भीमाको शव >> लुम्बिनीमा ७ मन्त्रीले लिए सपथ, ११ सदस्यीय भयो मन्त्रिपरिषद् >> अन्ततः एमालेले समर्थन गरेपछि सुदूरपश्चिमको मुख्यमन्त्रीमा सोडारीको दाबी पेश >> लुम्बिनीमा एकीकृत समाजवादीलाई मुख्यमन्त्रीले बनाए ‘खेलौना’, छिनमै सरकारबाट ‘आउट’, छिनमै ‘इन’ >> युक्रेनका प्रधानमन्त्रीको चेतावनीः रुससँगको युद्ध हारेमा तेस्रो विश्वयुद्ध >> सर्वोच्चको आदेशपछि एन्फा उपाध्यक्ष लामा छुटे >> अब ईसेवाबाटै ब्लुबुक नवीकरण र तेस्रो पक्ष बीमा, यसरी लिन सकिन्छ सेवा >> प्रतितोला ६ सय रूपैयाँ घट्यो सुन >> स्वीकृत पाठ्यपुस्तक प्रयोग नगरे कारवाही >> लुम्बिनीमा आज मन्त्रिमण्डल विस्तार हुने , विना विभागीयले पाए जिम्मेवारी >> आज र भोलि बालबालिकालाई भिटामिन ‘ए’ र जुकाको औषधि खुवाइँदै >> आजको मौसमः तराईमा हावाहुरी, पहाडमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना >> राजनैतिक स्वार्थको चक्रव्युहमा सामुदायिक विद्यालय >> राष्ट्रिय भूमि आयोग गठन गर >> भिटामिन ए र जुकाको औषधी खुवाउने अभियान सफल बनाऔं >> उद्यम—व्यवसायमा महिला सहकारीको पाइला >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> ईस्टन क्राफट एण्ड फलेयर्स सिरिजमा बुटवलका आठ युवा >> बैशाख ७ गते शालिग्राम महोत्सव हुने >> राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा कलेजोमा पिप जमेको शल्यक्रिया सफल >> विप्लवको पार्टीले २०८४ को आम चुनावमा भाग लिने ! >> एसिसी प्रिमियर कप : साउदी अरबद्वारा नेपाललाई ७४ रनको लक्ष्य >> तिलोत्तमामा ऋष्यश्रृङ्गको शालिक अनावरण >> लुम्बिनीमा विषयगत समितिका सभापतिहरूद्वारा सपथग्रहण >> रोहिणी खोला किनारमा तीन अर्ब लागतको पेट्रोलियम डिपो निर्माण सुरु >> नववर्षको आरम्भ चैत्रशुक्ल प्रतिपदा कि वैशाख सङ्क्रान्ति ? >> सल्यानमा बस दुर्घटना हुंदा १३ जना घाइते >> एन्फा उपाध्यक्ष दावा लामा पक्राउ >> जँगली बँदेलले गाउँ पसेर मकैबाली खान थालेपछि स्थानीय चिन्तित >> बेष्ट ईन्स्टिच्युटले सुरु गर्यो लोकसेवा तयारी कक्षा >> घुस प्रकरणमा पोखरा महानगरका इन्जिनियर पक्राउ >> स्थानीय तहमा सडक बत्ती बापतको ३७ करोड बक्यौता, किस्ताबन्दीमा बुझाउने तयारी >> इलाम र बझाङमा उपचुनावको मतपत्र पठाइदै,इलाम २ मा १९ र बझाङमा ११ जना उम्मेदवार >> चार प्रदेशमा चट्याङ्गसहित वर्षाको सम्भावना >> एसीसी प्रिमियर कप : नेपाल र साउदी अरब भिड्दै >> आज रामनवमी पर्व मनाइँदै, देशैभरि सार्वजनिक बिदा >> जीवजन्तु मानव स्वास्थ्यमा खतरा ! >> स्थानीय तहका विज्ञापनहरू कति समावेशी ? >> तंग्रिन सकेनन् घरेलु उद्योग >> उखुले उठाउँदै किसानको आम्दानी >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> सियारीमा रोजगारीको अवसर खोज्न रोजगार संवाद मञ्च >> स्वास्थ्य सेवा बिस्तार गर्दै आम्दा >> गण्डकीका मुख्यमन्त्रीले गरेका निर्णयविरुद्ध कांग्रेस सर्वोच्चमा >> सुदूरपश्चिमका प्रदेश प्रमुखको कदमविरुद्ध कांग्रेस र नाउपा अदालत जाने >> डढेलोले लिदै कर्णालीबासीको ज्यानः दुई महिनामा सातजनाको मृत्यु

मरुभूमिमा एउटा कवि

१० पुष २०७७, शुक्रबार
१० पुष २०७७, शुक्रबार

दुःखले मान्छेलाई द्रवित पार्छ । त्यसैले मान्छेले सुखमा भन्दा दुःखमा अभिव्यक्ति खोज्छ । भन्छन्–सुख बाँडे बढ्छ, दुःख बाँडे घट्छ । दुःख त घटाउनु नै छ नि ।

र, दुःख बाँड्न रुनु नै छ !

अनि न अरबको खाडीमा एउटा मजदुर शब्दहरूमा रुन्छ । मनभरि रुन्छ । गहभरि रुन्छ । रातभरि रोएर हल्का हुन्छ । बिहान काममा जान्छ ।

उँधो बगिरहेको जीवनप्रवाहमा हेलिएर त्यो मरुभूमिमा म पनि त झण्डै ३ वर्ष बरालिएको थिएँ । त्यो कालखण्डमा मैले त्यहाँ नेपाली युवाहरुको प्रगति, जाँगर र केही गर्ने उत्साहको झिल्को भेटेको थिएँ । तिनका आँसु, रगत र पसिनासँग गाँसिएका धेरै धेरै कथाहरू पनि त भेटेको थिएँ ।

अरेबियन सागरले घेरिएको त्यो सानो टापु त्यसैले कथाहरुको महासागरजस्तो लाग्दछ । कथाहरु मानौं नदीसँगै बग्दै बग्दै आउँछन् । र, यो सागरमा मिसिन्छन् । मनको तापले वाष्पीकृत भएर कथाहरुको यो महासागरबाट दुःख र ग्लानी, आशा र अनुराग, माया र मोहका बादल निरन्तर उठिरहन्छन् । पुनरावृत्तिको आभाष भइरहने नेपालीका कथा अन्त्यहीनजस्तै लाग्छन् ।

एकछाक खान नपुग्ने खेतबारी । वर्षा नओत्ने झुपडी । रोगग्रस्त अस्ताचलमाथिका घामजून जस्ता बाआमा । साँवाव्याजको जंजीरले बाँध्दै गइरहेको घरव्यवहार । लालाबालाहरुका भविष्य । सेना–प्रहरी र माओवादीहरुको दोहोरो पेलाइको विराट अत्याचार ! दुःखका पहाडमुन्तिर पिसिँदा गाउँमा बस्नै नसक्ने परिस्थिति ।

अभिव्यक्तिको खोजी नै पहिलो खोजी हुँदो रहेछ । मान्छे आँसुमा भिजेका उकुसमुकुस पीडाहरुलाई अभिव्यक्त गरेर हल्का हुन खोज्दो रहेछ । बाँड्नलाई धेरै दुःख र अनुभूतिहरु छन् तर बाँड्ने पो कोसँग हो ? सडक पेटीमा, निर्माणधीन गगनचुम्बी महलहरुमा, कल कारखानाहरुमा, इन्धन संकलन तथा प्रशोधन केन्द्रहरूमा, जमीनमा या समुद्रमा जहाँ हेरे पनि त आफूजस्तै दुःखले निथ्रुक्क भिजेकाहरू नै देखिन्छन् !

दुःख बाँड्नका लागि आफूजस्तै घडीको एलार्ममा दगुरादगुर गर्ने यन्त्रमानवजस्ता दःुखिया बाहेक अरु कोही छैनन् । अनि न छियाछिया मनबाट उकुसमुकुस भावनाहरु पोखिन्छन् कार्ड बोर्डमा ! सिगरेटका खोलमा । कोठाका भित्तामा । डायरीका पानामा । प्रियसीका तस्वीरको पृष्ठमा ।

पोखिएका ती भावनाका हरफहरुमा आहत र वेबारिस कथा रोइरहेको हुन्छ ।

आज म त्यस्तै कथा लिएर आएको छु । यो कथा सुदूर दुर्गम जिल्ला रुकुमको हो । रेगिस्तानमा पुगेको दुखिया नरेको हो ।

आमा डाँडामाथिको जूनजस्ती थिइन् । सम्वत् २०६० को साउनमा किशोरी बहिनीलाई माओवादीको आरोपमा सेनाले पक्रेर लग्यो । ऊ कल्पनातीत रुपमा मारिई । बहिनीको पिरलोले दीर्घ रोगी आमाले पनि ओच्छ्यान च्यापिन् । केही महिनामै आमाले पनि उसलाई टुहुरा बनाएर छाडिन् । नरे दोहोरो त्रासले घर छोडेर भाग्ने अवस्थामा पुग्यो । स्वास्नी र नाबालक छोरा बेसाहारा भए ।

सम्वत् २०६२ को वैशाखमा ससुरालीको आड्भरोसामा लाख रुपैयाँ खर्चेर नरे कतार उड्यो । तर त्यहाँ पुगेको दुई दिनमै थाहा भयो–त्यहाँ त जीवन रुकुममा भन्दा पनि कष्टप्रद रहेछ । पीडाको छपनीले दःुखियालाई जहाँ गए पनि त थिचिरहने रहेछ ।

तलब नौ सय रियाल भनिए पनि मासिक पाँच सय मात्र पाउने भयो । त्यो पनि कहिले पाउने अनिश्चित । महिनौँसम्म उसले ‘खबुस’ (त्यताको सबैभन्दा सुलभ र सस्तो रोटी) र पानीको भरमा प्राण धान्यो । सुत्नलाई सडक किनारमा फालिएको थोत्रो बस थियो । उखरमालो गर्मीले कैयौँ रात ऊ सुत्नै सकेन । आमा र बहिनी, असहाय स्वास्नी र नाबालक छोराको सम्झनाले रातको एकान्तमा उसको मुटु भक्कानिएर आउँथ्यो । हुक्क हुन्थ्यो । रुकुमको चीसो पानीको तृष्णाले रुवाउँथ्यो । अहिल्यै भागेर जाउँजस्तो हुन्थ्यो तर त्यो सम्भव थिएन । झण्डै दुई वर्ष हाड घोट्दा पनि ऋण तिर्न सकेन । २१ औं महिनामा बल्लतल्ल रिलिज लियो । र, अर्को कम्पनीमा काम गर्न थाल्यो ।

संयोगवश उसले पाएको त्यो नयाँ कम्पनी मैले काम गर्ने कम्पनी थियो ।

दुःखका दिन त उस्तै हुन् तर त्यता गएपछि उसको दिनचर्या फेरियो । आरामले ए.सी. रुममा सुत्न पाउँथ्यो । खाना र कामको नियमित तालिका थियो । महिना बित्ने बित्तिकै बैंकमा तलब जम्मा हुन्थ्यो । विमारी हुँदा डाक्टरकहाँ जान पाउँथ्यो ।

ऊ निर्माणमा थियो । म वर्कशपको ‘प्रिभेन्टिभ मेन्टिनेन्स’ मा । उसको कार्य क्षेत्र अर्कै । मेरो अर्कै । त्यसैले दिनमा उसको र मेरो भेट हुँदैनथ्यो । तर चिनजान भएपछि साँझमा वा छुट्टीको शुक्रबार ऊ मेरो कोठामा आउँथ्यो । घण्टौँ बस्थ्यो । आफ्नो कुरा सुनाउँथ्यो । मेरो सुन्थ्यो ।

मेरो कोठामा किताब र अखबारहरू यत्रतत्र छरिएको हुन्थ्यो । ऊ किताबहरू छाम्थ्यो । मुसाथ्र्यो । अखबारहरू पट्टयाएर मिलाएर राख्थ्यो । पछि पो थाहा पाएँ–ऊ त पढ्न लेख्न जान्दैनथ्यो ।

अनि मैले उसलाई खुब गाली गरेँ ।

यो जमानामा पनि पढाइलेखाइ छैन भने के गरी खान्छौ ? हप्काएँ । पढाइको महत्व बताएँ ।

उसको छातीमा पढ्न नजानेर भोगेका दुःखहरू, ठगिएका कथाहरू, अपमानित भएका घटनाहरूको खात रहेछ । ऊ मेरो अघि ‘ग्वाँ ग्वाँ’ रोयो । ‘दाइ मलाई जसरी नि पढाउनुस्’ भन्यो ।

मैले उसको आँखामा उठिरहेको झिल्को देखेँ । एउटा प्रतिज्ञा देखेँ ।

मैले उसलाई ‘कखरा’ पढाउन शुरु गरे । अंक चिनाउन शुरु गरेँ । पछिबाट ‘एबीसीडी’ पढाउन थालेँ ।

महिनौँको मिहिनेतपछि ऊ कनीकुथी गरी पढ्न लेख्न सक्ने भयो । राति अबेरसम्म पनि ऊ मेरो कोठामा घोप्टिएर लेखिरहेको हुन्थ्यो । म मध्य रातमा जाग्दा पनि ऊ पढिरहेको हुन्थ्यो । मैले ‘ढिलो भयो जाऊ’ भनेपछि आफ्नो कोठामा सुत्न जान्थ्यो ।

एक वर्षपछि ऊ कान्तिपुर र राजधानी दैनिकको कतार संस्करण पढ्न सक्ने भयो । किताब पढ्ने भयो ।

कहिलेकाँही अलिअलि लेख्ने मेरो संगतले होला ऊ पनि केही लेख्ने कोशिस गथ्र्यो । मलाई देखाउँथ्यो । म स्यावास भन्थेँ । मेरो स्यावासीमा मख्ख पथ्र्यो । र, अझै लेख्थ्यो । लेखिरहन्थ्यो ।

शायद वर्षौदेखि गुम्सिएका भावनाहरु लेख्थ्यो । कतिसम्म भने, उसका रुमम्याटहरू भन्थे–रातभरि लेखिरहन्थ्यो रे । लेख्न सक्ने भएपछि मानौँ मनमा थुनिएको बाँध फुट्यो ।

र, अर्को एउटा नेपाली, मरुभूमिको दुःखमा कवि भएर निस्कियो !

अहिले पनि मेरो स्मृतिमा ताजै छ । उसले पहिलोपटक लेखेर देखाएको भावना यस्तो थियो–

नाउ मेरा नरे दमाइ सेयाल पाखा मेरो ठाउ ।
कइले नीको होला हजुर मनको मेरो घाउ ।

 

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?