ट्रेंडिंग:

>> राजनीतिक र आर्थिक संकट समाधानका लागि संविधानमा पुनरावलोकन हुनुपर्छः त्रिपाठी >> बुद्धज्ञान शिक्षा विश्वव्यापी बनाउन पहल गरौँ : गृहमन्त्री श्रेष्ठ >> लौरियट्स एण्ड लिडर्स सम्मेलनबारे प्रदेशसभामा एमालेको विरोधः मुख्यमन्त्री ‘लेण्डुप दोर्जे’ बन्न खोजेको आरोप >> होटलको छतबाट खसेर एकको मृत्यु >> ५० करोड लागतमा भैरहवामा पर्यटकलक्षित होटल ल्याण्डमार्क सञ्चालनमा >> वीरेन्द्रनगरमा पहिलो महिला सम्मेलन हुँदै >> शालिनको पोस्टमार्टम रिपोर्ट : बलात्कार पुष्टि भएन, झुण्डिएर मृत्यु >> शिखर सम्मेलनबारे विपक्षीले विरोध गर्ने संकेत पाएपछि प्रदेशसभामा गएनन् मुख्यमन्त्री (लाईभ) >> सामाजिक रुपान्तरणका लागि महिला मञ्च दाङको अध्यक्षमा आचार्य >> लुम्बिनी प्रदेशसभामा शिखर सम्मेलनबारे किन बोलेनन् प्रधानमन्त्री ? >> दादुरा रुवेला विरुद्ध खोप सोमबारबाट >> प्रचण्ड र ओलीबीच बालुवाटारमा वार्ता >> राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष तिमिल्सिनासहित २० सदस्यको पदावधि आजदेखि सकिँदै >> शिक्षण सिकाई सहजिकरणमा अनलाइन र डिजिटल माध्यम >> शालिन पोखरेल मृत्यु घटनामा के भन्यो प्रहरीले ? (विज्ञप्तिसहित) >> सरकार र दूध उत्पादक किसानबीच पाँच बुँदे सहमति, आन्दोलनका कार्यक्रम स्थगित >> पश्चिमी वायुले देशभरको मौसम बदली, धेरै ठाउँमा मेघ गर्जनसहित वर्षाको सम्भावना >> महासमिति बैठक कागको कथन जस्तै भयो : उपसभापति गुुरुङ >> घोषणाको चार वर्षपछि गाउँटोलमा शौचालय अभियान >> बाली उपचार चिकित्सामा मिश्र सरको व्यस्तता उस्तै >> धार्मिक बसले बढायो श्रद्धालु >> नेताका सम्पत्ति शुद्विकरण गर्नुपर्ने >> वन्यजन्तु चोरी शिकारीको चिन्ता >> वन्यजन्तु संरक्षणका चुनौतीहरू >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> करिश्मामा निशुल्क स्वस्थ्य परिक्षण तथा परामर्श >> नागरिक समाज दाङको संयोजकमा थापा  >> पश्चिम नेपाल बस ब्यबसायीद्वारा बधार्ई तथा सम्मान >> मानसिक स्वास्थ्य रणनीतिको विषयमा वृहत छलफल >> संघीयता लागु गर्न नचाहने प्रवृत्ति अहिले पनि छ : प्रधानमन्त्री >> नेदरल्यान्ड्सलाई ६ विकेटले हराउँदै नेपाल फाइनलमा >> राष्ट्रिय लनटेनिस प्रतियोगिता : प्रदिप र अभिलाषालाई उपाधि >> लुम्बिनीमा मौलिकता झल्किने नेपाल थेरवाद विहार >> नेपाललाई नेदरल्यान्डले दियो १२१ रनको लक्ष्य >> मिसन ८४ को नारालाई सफल पार्न आफैमा रुपान्तरण पहिलो शर्त : अध्यक्ष बस्नेत >> चौतर्फी आलोचनापछि पत्रकार सम्मेलन गर्न मुख्यमन्त्री वाध्य,सरकारको २ करोड मात्रै,अरु विदेशी सहयोग भन्दै बचाउ >> लुम्बिनी अस्पतालमा मातृ तथा शिशु स्वास्थ्यका लागि सहयोग बढाउने दातृ निकायको प्रतिवद्धता >> नेदरल्यान्ड्सविरूद्ध पहिले फिल्डिङ गर्दै नेपाल >> आज लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको १५ औं सभाको बैठक, प्रधानमन्त्रीले उद्घाटन गर्दै >> थारु मानक भाषाका लागि भाषा वर्ण निर्धारण अभ्यास >> लोक सांस्कृतिक महोत्सवले संस्कृतिको प्रवद्र्धन गर्छ : मन्त्री थापा >> गोमाको ‘घरको अचार’ >> बाउन्नगढी नै प्राचीन बौद्धकालिन सम्पदा >> साइन्सोत्सव >> छत्रेश्वरीमा छाडा गाई व्यवस्थापन >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> लुम्बिनीमा राज्य पक्षबाट शान्ति भंग गर्ने प्रयास भयो : सांसद शुक्ला (भिडियो सहित) >> न्यून गुणस्तरका तीन औषधी विक्रिमा रोक >> लुम्बिनी, बाग्मती र एपीएफको जित >> एनसेल र ईएन्ड इन्टरनेसनलबीच उत्कृष्ट डिजिटल सेवा र ग्राहक अनुभव प्रदान गर्न समझदारी
सम्पादकीय

तिनाउ सभ्यता संरक्षणमा ध्यान जाओस्

२६ माघ २०८०, शुक्रबार
२६ माघ २०८०, शुक्रबार

बुटवललाई बिचमा पारेर बगिरहेको तिनाउ नदी रूपन्देही जिल्लाकै लागि बरदान हो । ठूला शहरको किनारमा नदी आफैमा गौरव हो । तिनाउ नदीले बुटवललाई यही गौरवबोध गराएको छ । विश्वकै ऐतिहासिक तथा पुराना शहरमा नदीको कलकल शहरी सभ्यताको परिचायक हो । अर्थात जहाँ ठूला र ऐतिहासिक शहर छन, त्यहाँ अवश्य नदी बग्छ । बुटवलको तिनाउ नदीले शहरी सभ्यताको पहिचान दिएको छ । यो बुटवलका लागि गौरव हो । नदीको संरक्षणमा चासो दिएको अवस्थामा तिनाउ नदी विगत र वर्तमान त हुँदै हो । र, भविष्यको पुस्ताका लागि पनि तिनाउ नदी गौरव गर्न लायक हुनेछ । तर, यसको संरक्षणमा लापरवाही हुने हो भने तिनाउ अभिषाप बन्न सक्छ । यसतर्फ सम्वन्धित निकायले ध्यान पु¥याउनु जरुरी छ । तिनाउकै पानीले रूपन्देहीका हजारौं विगाहा खेत सिञ्चित भैरहेको छ । तिनाउ हजारौं किसानको भविष्यसंग जोडिएको छ । तिनाउकै पानीले सिंचाई हुँदा किसानको उत्पादनमा बृद्धि भएको छ र त्यसले आर्थिक उन्नतीको पाटोलाई सुदृढ बनाएको छ । किसानलाई आत्मनिर्भर हुन तिनाउकै पानीले बल पु¥याएको छ तर आज चिन्ताको कुरा छ– तिनाउ संरक्षणमा बेवास्ता भैरहेको छ । तिनाउको तल्लो तटीय क्षेत्रदेखि माथिल्लो तटीय क्षेत्र अवैध दोहनको शिकार भैरहेको छ । तिनाउमा फोहर र प्रदुषण छ । यसतर्फ सम्वन्धित निकायको ध्यान जानु जरुरी छ । विगतमा यही तिनाउ बुटवलका साथै रूपन्देहीकै लागि अभिषाप पनि बनेको कुरा विर्सन सकिदैन । २०३८ साल असोज १३ गते आएको बाढीले दर्जनौ बुटवलबासीलाई बगाएको थियो । कैयौं घर बाढीमा परेका थिए । तसर्थ बर्षामा यसले पु¥याउने जोखिममा ध्यान पुयाउनु जरुरी छ । अर्को अर्थमा भन्दा तिनाउ रूपन्देहीका लागि बरदान पनि हो र अभिषाप पनि । संरक्षण गर्न सके यो बरदान हो र बेवास्ता गरिए अभिषाप ।

पछिल्लोसमय तिनाउ नदी विस्तारै सुक्दै गएको छ । तिनाउको शिरको संरक्षण हुन नसक्ने हो भने तिनाउ अव सुक्दै जाने निश्चित छ । त्यसो त तिनाउ सुक्ुनुका पछि धेरै कारण होलान । जलवायु परिवर्तनको असर त छँदैछ, वन जंगलको विनास अर्को कारण हुनसक्छ । मुहान संरक्षणमा वेवास्ताका कारण पनि हुनसक्छ । तिनाउमा पहिलेजस्तो पानी बग्न छोडेको छ । यसले बुटवलका साथै समग्र रूपन्देहीलाई चिन्तित वनाउनु स्वाभाविक छ । यो असाध्य दुखद खबर नबनोस । त्यसका लागि अहिलेदेखि नै सम्वन्धित सरोकारवालाले तिनाउ संरक्षणको पहलमा कत्तै ढिलाई वा बिलम्ब गरिनु हुँदैन । तिनाउ नदी धार्मिक सभ्यतासंग पनि जोडिएको छ । तिनाउकै किनार सहस्रधारामा ऐतिहासिक मेला हुन्थ्यो । त्यो मेला अहिले लोप भैसकेको छ । इतिहासमा तिलोत्तमा नदीको बिषयमा समेत उल्लेख गरिएको छ । तिलोत्तमा नदीलाई पवित्र नदीको रूपमा ब्याख्या गरिएको छ । पछिल्लोसमय तिनाउ नदीको किनार फोहरले भरिएको छ । पछिल्लोसमय बढिरहेको अव्यवस्थित शहरीकरण नै तिनाउ प्रदूषणको मुख्य कारक हो । तिनाउ नदी किनारमा फोहर फाल्दा तिनाउ दुर्गन्धित पनि भएको छ । तिनाउ नदीको प्रदुषण नियन्त्रणमा अहिलेदेखि नै ध्यान दिनु जरुरी छ । तिनाउको धार्मिक, वातावरणीय तथा नदी सभ्यताको जगेर्नाका निम्ति तिनाउमा स्वच्छ जल प्रवाहको कल्पना गर्नु अव सायद संभव छैन तर प्रयास गरिए संभव छ । उदाहरण काठमाडौंको बागमती नदीको संरक्षणको प्रयास काफी छ । तसर्थ तिनाउ संरक्षणमा असम्भव केही छैन । अव ढिलाई नगरि तिनाउ सभ्यता संरक्षणको अभियान चलाउन जरुरी छ । तिनाउको स्वच्छ तथा सुरम्य वातावरण कायम गर्न सबैको प्रयास आवश्यक छ । अवको दिनमा तिनाउ सुक्न नदिने गरि तिनाउ मुहानको संरक्षणमात्र होइन, नदीलाई स्वच्छ राख्न र फोहोर हुनबाट जोगाउनु आवश्यक छ । अनि मात्र नदी सभ्यताको जगेर्ना हुन्छ । यसतर्फ सरकारमात्रै होइन, स्थानीय सरकार र स्वयं बुटवलबासीको ध्यान जाओस् ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?