ट्रेंडिंग:

>> भलाई कोषद्वारा स्वर्ण महोत्सवको लोगो सार्वजनिक >> प्रदेशमा पनि सरकार फेर्ने माओवादी निर्णय >> राप्रपा नयां गठबन्धनमा नअटाउने >> नयां गठबन्धनमा नेकपा एस पनि ! >> अर्थमन्त्री नपाएपछि माओवादीले गठबन्धन फे-यो : कांग्रेस >> सत्ता गठबन्धन भत्कियो, एमाले र रास्वपा आजै सरकारमा जाने >> सत्ता गठबन्धनको बैठक स्थगित >> नेकपा एमालेले बोलायो सचिवालय बैठक, राजनीतिमा एकाएक तरंग >> नयां सत्ता गठबन्धनको पक्षमा १५७ सांसदहरुको समर्थन ! , आज ८ बजे बस्ने गठबन्धनको वैठक निर्णायक >> चिकित्सक दिवसमा सम्मान, मुखपत्र विमोचन तथा अन्तक्र्रिया >> प्यूठानका सांसद सूर्य थापासँग २४ घण्टा >> मायादेवीमा दादुरा–रुबेला खोप अभियान सुरु >> स्थानीय तहको कार्यसम्पादनमा प्रश्नः गतसाल उत्कृष्ट अहिले फेल ! >> विवादको घेरामा लुम्बिनी सम्मेलन >> ‘जीवन बाँच्न जीवन बदल्न जान्नुपर्दछ’ >> मुद्दा मामिला भन्दा ‘मेलमिलापमा’ प्राथमिकता >> गण्डकमा बगर खेतीलाई प्रोत्साहन >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> विश्वमै दुर्लभ तीन महिने महायज्ञ निलकण्ठ बाबाधाममा चल्दै >> लुम्बिनीको शिखर सम्मेलनबारे संघीय संसदमा उठ्यो प्रश्नः सम्मेलन रोक्न एमालेको माग (भिडियोसहित) >> राजनीतिक र आर्थिक संकट समाधानका लागि संविधानमा पुनरावलोकन हुनुपर्छः त्रिपाठी >> बुद्धज्ञान शिक्षा विश्वव्यापी बनाउन पहल गरौँ : गृहमन्त्री श्रेष्ठ >> लौरियट्स एण्ड लिडर्स सम्मेलनबारे प्रदेशसभामा एमालेको विरोधः मुख्यमन्त्री ‘लेण्डुप दोर्जे’ बन्न खोजेको आरोप >> होटलको छतबाट खसेर एकको मृत्यु >> ५० करोड लागतमा भैरहवामा पर्यटकलक्षित होटल ल्याण्डमार्क सञ्चालनमा >> वीरेन्द्रनगरमा पहिलो महिला सम्मेलन हुँदै >> शालिनको पोस्टमार्टम रिपोर्ट : बलात्कार पुष्टि भएन, झुण्डिएर मृत्यु >> शिखर सम्मेलनबारे विपक्षीले विरोध गर्ने संकेत पाएपछि प्रदेशसभामा गएनन् मुख्यमन्त्री (लाईभ) >> सामाजिक रुपान्तरणका लागि महिला मञ्च दाङको अध्यक्षमा आचार्य >> लुम्बिनी प्रदेशसभामा शिखर सम्मेलनबारे किन बोलेनन् प्रधानमन्त्री ? >> दादुरा रुवेला विरुद्ध खोप सोमबारबाट >> प्रचण्ड र ओलीबीच बालुवाटारमा वार्ता >> राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष तिमिल्सिनासहित २० सदस्यको पदावधि आजदेखि सकिँदै >> शिक्षण सिकाई सहजिकरणमा अनलाइन र डिजिटल माध्यम >> शालिन पोखरेल मृत्यु घटनामा के भन्यो प्रहरीले ? (विज्ञप्तिसहित) >> सरकार र दूध उत्पादक किसानबीच पाँच बुँदे सहमति, आन्दोलनका कार्यक्रम स्थगित >> पश्चिमी वायुले देशभरको मौसम बदली, धेरै ठाउँमा मेघ गर्जनसहित वर्षाको सम्भावना >> महासमिति बैठक कागको कथन जस्तै भयो : उपसभापति गुुरुङ >> घोषणाको चार वर्षपछि गाउँटोलमा शौचालय अभियान >> बाली उपचार चिकित्सामा मिश्र सरको व्यस्तता उस्तै >> धार्मिक बसले बढायो श्रद्धालु >> नेताका सम्पत्ति शुद्विकरण गर्नुपर्ने >> वन्यजन्तु चोरी शिकारीको चिन्ता >> वन्यजन्तु संरक्षणका चुनौतीहरू >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> करिश्मामा निशुल्क स्वस्थ्य परिक्षण तथा परामर्श >> नागरिक समाज दाङको संयोजकमा थापा  >> पश्चिम नेपाल बस ब्यबसायीद्वारा बधार्ई तथा सम्मान >> मानसिक स्वास्थ्य रणनीतिको विषयमा वृहत छलफल >> संघीयता लागु गर्न नचाहने प्रवृत्ति अहिले पनि छ : प्रधानमन्त्री
सम्पादकीय

बालाचतुर्दशी र कृषिको सम्बन्ध (सम्पादकीय)

२० मंसिर २०७५, बिहीबार
२० मंसिर २०७५, बिहीबार

आज बाला चतुर्दशी हो । यसलाई सप्तबिज छर्ने चतुर्दशी पनि भनिन्छ । विभिन्न शिवालय मन्दिरमा गई सात प्रकारका अनाजहरू मिलाएर छर्दा छर्ने मानिसका पितृहरूले मोक्ष प्राप्त गर्छन्, उनीहरूको आत्मा तृप्त हुन्छ, जहाँ छन् यसरी छरिएका अनाजहरू त्यहाँ गएर उम्रन्छन् र ती उम्रेका अनाज फलहरू पितृहरूले खान पाउँछन् भन्ने मान्यता रहेको छ । यसरी छरिने सप्तबिजमा धान, गहुँ, जौ, काबुन, मास, मुगी र सामालाई मानिएको छ । काठमाडौँको पशुपतिनाथ, श्लेषमान्तक, अन्य विभिन्न स्थानमा रहेका शिवालय मन्दिरहरूमा छर्ने गरिन्छ । यसरी सप्तबिज छर्दा जान अनजानमा गरेका पापहरू नष्ट हुन्छन्, पितृहरूले आशिष दिन्छन् भन्ने मान्यता पनि रहेको छ । यसमा एउटा पौराणिक कथा यस्तो छः बाला नाम गरेको एउटा राक्षस थियो । तर, उ त्यहाँको राजा बृसको निकै मिल्ने साथी थियो । राजा र बालाकाबीचमा निकै घनिष्ठता थियो । तर, बालाले बेलाबेलामा आतंक मच्चाउने गर्दथ्यो । राजालाई यो कुराले दुःखित तुल्याएको थियो । बालालाई मार्नुपर्छ भन्ने सुझाव राजालाई पुगेपछि उनले बालासँग अरू मित्रता बढाइ नजिक पारेर तपस्याको वलबाट मार्न सफलता पाएको दिनको रूपमा बाला चतुर्दशीलाई मान्दै मित्रताको दिवस पनि भन्ने गरिन्छ । सप्तबिज छर्ने काम कहिलेबाट शुरु भयो यसको यकिन गर्न नसकिए पनि यो निकै पुरानो परम्परा हो ।
यो पनि हो कि हाम्रा पुस्ताहरूले विभिन्न जनाबर, चराचुरुंगीहरूलाई माया गर्दै आएका थिए । मन्दिर परिसरमा चराचुरुंगीहरूको बासस्थान रहन्छ । तिनीहरूको पालन पोषणको लागि बेलाबेलामा खाद्यान्न दिनुपर्छ । त्यस्ता बिज बिष्टाबाट झरेर नयाँ बिरुवा उम्रन्छ । यसरी थुप्रै प्रजातिका बिरुवाहरू उम्रने गरेको देखिएकै छ । यसको लागि पनि पुस्ताहरूले सप्तबिज छर्ने परम्परा बसालेका हुन सक्छन् । मंसिरको महिना रवि खेती गर्ने महिना पनि हो । किसानले विभिन्न प्रकारका रवि फसलका बीउहरू आफै सुरक्षित राखेका हुन्छन् । बीउ राम्रोसँग उम्रोस्, पर्याप्त फल लागोस् भनेर मन्दिरमा चढाएरमात्र खेत बारीमा छर्ने परम्पराको रूपमा पनि विकास गरिएको हुनुपर्छ । माथि उल्लेखित बिउहरूमा स्थान विशेषको आधारमा अन्य विउहरू पनि सप्तबिजमा मानिन्छ । कतै मकैलाई मिसाइएको छ । कतै चना, केराउ पनि थपिएको छ । यो दिन कृषिसँग जोडिएको छ । किसानहरूले कति प्रजातिका अनाजहरू उत्पादन गर्नुपर्छ, तिनको के महŒव छ आदि कुराहरू यो दिनसँग जोडिएर आाउँछन् ।
वास्तवमा मानिसलाई वा अन्य जीबजन्तुको लागि पनि अनाज नभई बाँच्न गाह्रो हुन्छ । हरेक अनाजमा अनेकखाले पौष्टिक तत्व अन्तरनिहीत हुन्छ । जसले शरीरलाई आवश्यक पर्ने क्यालोरी प्रदान गर्छ । अनाज उत्पादन गर्नको लागि जमीन, सिचाइँ, कृषि औजार र मानिसको श्रम, सिप आवश्यक हुन्छ । नेपालको भुबनोटअनुसार हामी कृषिमा आश्रित छौँ । हाम्रा पुस्ताहरू अधिकांश किसान थिए । कृषि कार्यमा अहिले पनि ठूलो संख्यामा नेपालीहरू संलग्न छन् । तर, कृषिको यथोचित ब्यवस्थापन हुन नसक्दा अनाज निर्यात गर्ने मुलुकमा बाहिरबाट आयात गरेर खानुपर्ने बाध्यता छ । जमीन छ सिंचाई छैन । कतै श्रम गर्ने मानिसहरू छैनन् । कतै औजार पुग्दैनन् । अहिले मानिसले गाई गोरु पाल्न नै छाडिसकेका छन् । गाई गोरु नपालेपछि मल हुँदैन । जोत्नको लागि गोरु हुँदैनन् । दुध खानको लागि समस्या छ । सबै आयात गरेर खानुपर्ने बाध्यता बढ्दै गएको छ । हामीले अर्गानिक खाद्यान्न खान खोजेका हुन्छौँ । तर, आफ्नै करेसाबारीमा तरकारी उत्पादन गर्नको लागि रासायनिक मल र किटनासक औषधिहरू प्रयोगमा ल्याउँछौँ । पुराना घरेलु प्रबिधिहरू नष्ट गर्दै गइरहेका छौँ । कृषिमा हाम्रो लगन हराउँदै छ । बाला चतुर्दशीमा सप्तविज छरेर पुण्य आर्जन गर्न त चाहान्छौँ । तर, त्यहाँ चढाइने सात प्रकारका अनाजहरू जुटाउने क्रममा बजारमा किन्न जानुपरेको छ । ती अनाज कुन मुलुकबाट आयात गरेर बजारमा बेच्न राखिएका हुन् भनेर खोजी गर्दैनौँ । यो परनिर्भरताले हामीलाई कहाँ पुराउला अब सबै नेपालीले सोँच्न ढिला भइसकेको छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?