ट्रेंडिंग:

>> भागबन्डा मिलाउन चार सदस्यीय कार्यदल >> अब के होला लुम्बिनीको शिखर सम्मेलन ? रोक्न एमालेको माग >> भलाई कोषद्वारा स्वर्ण महोत्सवको लोगो सार्वजनिक >> प्रदेशमा पनि सरकार फेर्ने माओवादी निर्णय >> राप्रपा नयां गठबन्धनमा नअटाउने >> नयां गठबन्धनमा नेकपा एस पनि ! >> अर्थमन्त्री नपाएपछि माओवादीले गठबन्धन फे-यो : कांग्रेस >> सत्ता गठबन्धन भत्कियो, एमाले र रास्वपा आजै सरकारमा जाने >> सत्ता गठबन्धनको बैठक स्थगित >> नेकपा एमालेले बोलायो सचिवालय बैठक, राजनीतिमा एकाएक तरंग >> नयां सत्ता गठबन्धनको पक्षमा १५७ सांसदहरुको समर्थन ! , आज ८ बजे बस्ने गठबन्धनको वैठक निर्णायक >> चिकित्सक दिवसमा सम्मान, मुखपत्र विमोचन तथा अन्तक्र्रिया >> प्यूठानका सांसद सूर्य थापासँग २४ घण्टा >> मायादेवीमा दादुरा–रुबेला खोप अभियान सुरु >> स्थानीय तहको कार्यसम्पादनमा प्रश्नः गतसाल उत्कृष्ट अहिले फेल ! >> विवादको घेरामा लुम्बिनी सम्मेलन >> ‘जीवन बाँच्न जीवन बदल्न जान्नुपर्दछ’ >> मुद्दा मामिला भन्दा ‘मेलमिलापमा’ प्राथमिकता >> गण्डकमा बगर खेतीलाई प्रोत्साहन >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> विश्वमै दुर्लभ तीन महिने महायज्ञ निलकण्ठ बाबाधाममा चल्दै >> लुम्बिनीको शिखर सम्मेलनबारे संघीय संसदमा उठ्यो प्रश्नः सम्मेलन रोक्न एमालेको माग (भिडियोसहित) >> राजनीतिक र आर्थिक संकट समाधानका लागि संविधानमा पुनरावलोकन हुनुपर्छः त्रिपाठी >> बुद्धज्ञान शिक्षा विश्वव्यापी बनाउन पहल गरौँ : गृहमन्त्री श्रेष्ठ >> लौरियट्स एण्ड लिडर्स सम्मेलनबारे प्रदेशसभामा एमालेको विरोधः मुख्यमन्त्री ‘लेण्डुप दोर्जे’ बन्न खोजेको आरोप >> होटलको छतबाट खसेर एकको मृत्यु >> ५० करोड लागतमा भैरहवामा पर्यटकलक्षित होटल ल्याण्डमार्क सञ्चालनमा >> वीरेन्द्रनगरमा पहिलो महिला सम्मेलन हुँदै >> शालिनको पोस्टमार्टम रिपोर्ट : बलात्कार पुष्टि भएन, झुण्डिएर मृत्यु >> शिखर सम्मेलनबारे विपक्षीले विरोध गर्ने संकेत पाएपछि प्रदेशसभामा गएनन् मुख्यमन्त्री (लाईभ) >> सामाजिक रुपान्तरणका लागि महिला मञ्च दाङको अध्यक्षमा आचार्य >> लुम्बिनी प्रदेशसभामा शिखर सम्मेलनबारे किन बोलेनन् प्रधानमन्त्री ? >> दादुरा रुवेला विरुद्ध खोप सोमबारबाट >> प्रचण्ड र ओलीबीच बालुवाटारमा वार्ता >> राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष तिमिल्सिनासहित २० सदस्यको पदावधि आजदेखि सकिँदै >> शिक्षण सिकाई सहजिकरणमा अनलाइन र डिजिटल माध्यम >> शालिन पोखरेल मृत्यु घटनामा के भन्यो प्रहरीले ? (विज्ञप्तिसहित) >> सरकार र दूध उत्पादक किसानबीच पाँच बुँदे सहमति, आन्दोलनका कार्यक्रम स्थगित >> पश्चिमी वायुले देशभरको मौसम बदली, धेरै ठाउँमा मेघ गर्जनसहित वर्षाको सम्भावना >> महासमिति बैठक कागको कथन जस्तै भयो : उपसभापति गुुरुङ >> घोषणाको चार वर्षपछि गाउँटोलमा शौचालय अभियान >> बाली उपचार चिकित्सामा मिश्र सरको व्यस्तता उस्तै >> धार्मिक बसले बढायो श्रद्धालु >> नेताका सम्पत्ति शुद्विकरण गर्नुपर्ने >> वन्यजन्तु चोरी शिकारीको चिन्ता >> वन्यजन्तु संरक्षणका चुनौतीहरू >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> करिश्मामा निशुल्क स्वस्थ्य परिक्षण तथा परामर्श >> नागरिक समाज दाङको संयोजकमा थापा  >> पश्चिम नेपाल बस ब्यबसायीद्वारा बधार्ई तथा सम्मान
सम्पादकीय

दासता उन्मुलनका कुरा (सम्पादकीय)

१६ मंसिर २०७५, आईतवार
१६ मंसिर २०७५, आईतवार

आज अन्तर्राष्ट्रिय दासता उन्मुलन दिवस हो । कुनै समय यस्तो थियो जुन सामाजिक संरचनालाई दास मालिक समाज भनिन्थ्यो । आदीम साम्यवादी समाजको अन्त्यपछि दास मालिक युग ल्याइयो । जुन समाजमा मालिकहरूले कतिपय जितेका क्षेत्रमा रहेका मानिसलाई बन्दी बनाएर आफ्नो राज्यमा ल्याउँथे र उनीहरूलाई काममा जोताउँथे । भागेर जान नपाओस् भनेर कतिले बाँधेर राख्थे भने कतिले कोठामा थुनेर राख्ने गर्ने । चौबिस घण्टामा चार पाँच घण्टा बाहेक सबैभन्दा अफ्ठेरा काममा उनीहरूलाई जोताउँथे । पेटभरी खान दिइँदैनथ्यो । ज्याला भन्ने चिज दासहरूलाई दिइँदैनथ्यो । काममा जोताउँदा पनि उनीहरूलाई पिट्ने गरिन्थ्यो । यो परम्परा सामन्तवादी युगमा पनि स¥यो । निर्मूल गर्नुको साटो त्यसलाई सामन्तहरूले बैधानिक रूप दिए । दास भनेर किटानी गर्दै धार्मिक संबिधानको जंजीरले बाँधियो । दासको सन्तानले दासता नै गर्नुपथ्र्यो । अहिले पनि कतिपय ठाउँमा मालिक र दास भनेर मानिसकाबीचमा वर्गीकरण गरेको देखिन्छ । मालिकहरूले दास भनाइनेहरूलाई कजाएको देख्न सकिन्छ ।
दासलाई नेपालमा कमैया, कम्हलरी, हली, हरवा, चरवाको रूपमा केही बर्षअघिसम्म सम्बोधन गरिन्थ्यो । सैद्धान्तिक रूपमा अहिले निर्मूल गरिएको निश्चितै छ । तर, ब्यवहारिक रूपमा अहिलेसम्म कतिपय ठाउँमा कायमै छ । हो, नाम फेरिएको छ । ब्यबहारमा केही नरमपना आएको होला । तर, प्रबृत्तिले फड्को मार्न सकिरहेको छैन । अथवा यो ब्यबहारिक रूपमा निर्मूल भएको छैन । शहरका होटेलहरूमा काम गर्ने मानिसलाई नाममात्रको ज्याला दिएर दिनमा पन्ध्र सोह्र घण्टा कडा काममा जोताइन्छ । त्यो पनि दासता लाधेको हो । खेत बारीमा, मेलापातमा बिहान उज्यालो हुँदाबाट साँझ आँखाले देखुञ्जेलसम्म काममा जोताइएको हुन्छ । उनीहरूप्रति गरिने ब्यवहार दासलाई गर्ने प्रकारले गरिएको हुन्छ । घरेलु कामदारलाई मालिकहरूले त्यसरी नै काम लधाएका हुन्छन् । कामदार भाग्ला भनेर उसको ज्याला रोकिएको हुन्छ । यी सबै दास मालिक युगबाट विरातमा आएका अबशेषहरू हुन् ।
मानिसले आफूलाई मालिक ठान्ने संस्कार छ । मालिक भनेर कसैले बोलाओस् भन्देओस् भन्ने चाहन्छ । ब्यवहार गरोस्, ढोगोस् भन्ने चाहना राख्छ । माथिल्ला पदमा रहेका अफिसरहरूले तल्लातहका कर्मचारीहरूलाई गर्ने ब्यवहार त्यस्तै रहेको देख्न सकिन्छ । तल्लातहका कर्मचारीले झुकेर ढोगोस् भन्ने चाहन्छ । केही बर्ष अगाडिसम्म पदमा रहेका राजाले आफ्नो गोडामा दाम राख्न लगाएर ढोग गराउँथे । अहिले मन्त्रीहरूले दाम राख्ने चलन नल्याए पनि ढोग खान खोज्दै गरेको देखिन्छ । एक वर्गले अर्को वर्गलाई हेपाहा तरिकारले गरिने ब्यवहार नै दासता हो । यस्तो सञ्जाल विश्वभरी नै फैलिएको छ । कतै परोक्ष होला कतै प्रत्यक्ष होला । यदि दासता उन्मुलन भएको हुन्थ्यो भने दासता उन्मुलन दिबस भनेर घोषणा हुने थिएन । जब कुनै बस्तु मानव समाजमा विद्यमान रहन्छ र नै त्यसको उन्मुलन गरौँ भन्ने मागसहित दिवसहरूको आयोजना गरिएको हुन्छ । समाजमा वर्ग रहेसम्म एउटा वर्ग दासको रूपमा र अर्को वर्ग मालिकको रूपमा विद्यमान रहिरहन्छ । त्यसैले दासता पूर्ण रूपमा उन्मुलन हुनको लागि वर्गीय अन्तरविरोध घटाउनु पर्ने हुन्छ । मालिक वर्गले पनि जब कम नाफामा काम र ब्यवहार गर्न थाल्छन् अन्तरविरोधको कमी आउने त्यो कारण बन्न पुग्छ । जब मालिकहरूले विभिन्न नाममा ठगेर, लूटेर अर्थोपार्जन गर्न थाल्छन् त्यहाँ अन्तरविरोध चुलिन जान्छ । यो देशको राज्य संयन्त्रले देखाउने ब्यबहारमा भर पर्दछ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?