ट्रेंडिंग:

>> बुटवलको डेल्टा एजुकेशन मार्टमा भीषण आगलागी (भिडियोसहित) >> लुम्बिनी प्रदेश सरकारविरुद्ध सञ्चारसंस्थाहरु एक मतः पहुँचका आधारमा कानुन मिचेर बजेट छुट्टयाइएको आरोप >> एक्साभेटरले च्यापिंंदा युवकको मृत्यु >> बजेटले प्रदेशको समृद्धिको आधार तयार पार्ने बिश्वास लिएका छौं–गिरी >> ब्याटिङका लागि पीच चुनौतीपूर्ण थियो : रोहित पौडेल >> छैठौं स्थापना दिवसमा सरसफाई र बृक्षरोपण >> लुम्बिनीको सञ्चार वजेट मनपरी बांडिएकोमा आपत्ति >> गिरीबन्धुको जग्गा छानबिन समिति बनाउन कांग्रेसको माग >> लुम्बिनी प्रदेशमा भित्रियो मनसुन >> निर्माण व्यवसायीलाई भुक्तानीको समस्या छैन : प्रधानमन्त्री >> विषाक्त मदिरा सेवनबाट भारतको तामिलनाडुमा २९ जनाको मृत्यु >> लुम्बिनी भारतीय दुतावासको योग दिवस >> जीबी राईको मलेसिया लोकेसन पत्ता लाग्यो : गृहमन्त्री >> आज संसदमा प्रधानमन्त्रीसंग प्रश्नोत्तर >> सर्लाहीमा बस दुर्घटना हुंदा रुपन्देहीका तीनजनाको मृत्यु >> स्कलर्समा क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रम >> टी-२० विश्वकपमा आज सुपर आठका दुई खेल हुँदै >> सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग रोक्न विद्यालयबाट सुरु गर्नुपर्ने >> पूर्व राजपरिवारका ज्वाइँ प्रतिवादी भएको भ्रष्टाचार मुद्दामा विशेषले दियो सबैलाई सफाइ >> आजको मौसम : कोशी र गण्डकी प्रदेशमा भारी वर्षाको सम्भावना >> ‘सुपर एट’ को पहिलो खेलमा दक्षिण अफ्रिकासँग अमेरिका पराजित >> गैंडहवामा महिलाहरुको स्वास्थ्य परीक्षण >> ‘बिरामीले पाउने सास्ती अन्त्य होस्’ >> अब जनवादी गणतन्त्र ल्याउन उठौं >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> खोल्सा व्यवस्थापनमा नमुना अभ्यास >> ‘साँगुरिदै अक्सिजन क्षेत्र’ >> तिलोत्तमाको नीति तथा कार्यक्रम : कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक विकासलाई प्राथमिकता (पुर्णपाठ) >> बुटवलको नीति तथा कार्यक्रम : शिक्षा, स्वास्थ्य र सीप तथा रोजगारलाई मुख्य प्राथमिकता >> पर्साका तत्कालीन मालपोत अधिकृतसहित तीन जनालाई ८ वर्ष कैदको फैसला >> झलनाथको रिट निवेदन सर्वोच्च अदालतद्वारा अस्वीकार >> बैंक तथा वित्तीय संंस्थाका ऋणिहरुद्वारा बुटवलमा प्रदर्शन >> जेसिस सप्ताहको तयारी पुरा >> मन्त्रीहरूले आफ्नै क्षेत्रमा अधिकांश बजेट लगेको भन्दै पुनर्लेखन गर्न कांग्रेसको माग >> अश्विन दानीको नेतृत्वमा नागरिक पत्रकार समाजको केन्द्रिय तदर्थ कमिटी गठन >> थाइल्याण्डमा समलिङ्गी विवाहलाई कानुनी मान्यता, राजाको स्वीकृतीपछि लागु हुने >> कवाडी व्यवसायीमाथि प्रहरीले अनाहकमा धरपकड गर्यो –प्रभु शाह >> २४ बर्षपछि उत्तर कोरिया पुगे पुटिन >> सुनको मूल्य स्थित, चादीको बढ्यो >> केन विलियम्सनले छोडे कप्तानी >> संसद भवनको शौचालयमा प्रहरी जवानले गरे गोली हानी आत्महत्या >> नेतन्याहुको अमेरिकाप्रति असन्तुष्टि, हतियार नदिएको आरोप >> ‘हेरी रहुँ तिमीलाई’बोलको म्यूजिक भिडियोे सार्वजनिक >> कटान आदेशबिना कसरी काटियो कपिलवस्तु अस्पतालका रुख ? >> प्रतिनिधि सभाको बैठक बस्दै, यस्तो छ कार्यसूची >> कोशी प्रदेशमा भारी वर्षा, कस्तो रहला अन्यत्रको मौसम ? >> रोहितसँग झगडा गर्ने बंगलादेशी खेलाडी तान्जिमलाई आईसीसीले तिरायो जरिवाना >> कर्णालीका सांसद भन्छन्ः बजेटमा विचौलिया हावी भए >> चुरे संरक्षण गर्न दबाब दिऔं >> राजा परीक्षित र सुनको महिमा

बगर बरदान

१२ जेष्ठ २०८१, शनिबार
१२ जेष्ठ २०८१, शनिबार

बुटवल, १२ जेठ । जिल्लाको बुद्धभूमि नगरपालिका वडा नम्बर–१० चेतरोईका किसान नारायण केवटले व्यवसायिक तर्बुजा उत्पादन गरेका छन् । तर्बुजाको अलवा उनले बोडी, करेला, लौका, काँक्रा लगायत तरकारी उत्पादन गर्दै आएका हुन । बार्षिकरूपमा डेढ विघा क्षेत्रफलमा गरेकोखेतीबाट नै घरपरिवार धान्दै आएका छन् । किसान केवटको आम्दानीको स्रोत नै बगर खेती हो ।

बाणगंगा नदीको नदी उकास जग्गा आसपासका क्षेत्रको बुद्धभूमि नगरपालिका र कपिलवस्तु नगरपालिका क्षेत्रका किसानले अहिले लटरम्म तरकारी खेती गर्दै आएका हुन । उनी जस्तै बुद्धभूमि नगरपालिका वडा नम्बर १० कै चेतरोई कपुरा केवट पनि ५ कठ्ठा क्षेत्रफलमा बोडी, फर्सी, काँक्रा लगायतका खेती गर्दै आएकी छिन् । चेतरोई कृषक समूहका कोषाध्यक्ष समेत रहेकी उनले बगर खेती भएपनि उचित प्रकृतिको सिंचाईं नभएको कारण केही समस्या भएको बताईन् । उनी भन्छिन्–‘किसानको लागि सिंचाईको सुबिधा सधै भयो भने अझ बढि खेती उपादन गर्न सकिन्छ । खेतीको लागि पानी नै छैन ।’

बगर खेतीमा उत्पादन राम्रो हुने गरेको बताउँदै उनले केही उत्पादन बजारीकरण हँुदै आएको बताईन् । यसको लागि स्थानीय बजार कपिलवस्तुको तौलिहवा, चार नम्बर बुटवल लगायतका स्थानमा समेत किसानको उत्पादन बिक्री हुँदै आएको उनको भनाइ छ । व्यवसायीहरू ती स्थानबाट उत्पादित कृषिजन्य उपज संकलनको लागि गाउँमा नै जाने गर्दछन् ।

किसानले उत्पादन गरेको बस्तु उचित मूल्य निर्धारण गरी उनीहरूले बिक्री गर्दै आएका हुन् । अहिले किसानले प्रतिकिलो ३० देखि ४० रूपैयाँ प्रतिकिलोमा तर्बुजा बिक्री गर्दै आएका छन् । किसानको उत्पादन होल सेल भन्दा पनि रिटेलमा जाँदा फाईदा हुने तर्क नारायण केवटको छ ।
प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना कपिलवस्तुले पनि तरकारी खेतीमा प्रविधि बिस्तार कार्यक्रम अनुसार सहयोग समेत गरेको छ । चेतरोई कृषक समूलाई १ लाख अनुदान रकम समेत प्रदान गरेको थियो । कृषि ज्ञान केन्द्र कपिलवस्तुका प्रमुख भाष्कर पौडेलका अनुसार बणगंगा नदी क्षेत्रको २०० हेक्टर भन्दा बढि क्षेत्रमा बगर खेती गर्दै आएको बताए । उनले बिगर खेतीमा किसानको लागत बढि भएको कारण उचित मूल्य पाउन नसकेको जानकारी दिँदै यसको लागि उत्पादित वस्तु बजारीकरणका लागि सहयोग गर्दै आएको जानकारी दिए । उनले भारतबाट आउने उत्पादनको कारण पनि नेपाली किसान समस्यामा रहेको भन्दै उत्पादनमा आधारित प्रतिफलमा अनुदान दिने योजना समेत रहेको जानकारी दिए । किसानको उत्पादन ठूलो परिमाणमा नहुने उत्पादन कमी भएको कारण भारतबाट प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनको भनाइ छ ।

यद्यपि प्रदेश सरकारले किसानको उत्पादन लागत कम गर्नको लागि लागिपरेको उनको भनाइ छ । कृषि ज्ञान केन्द्र प्रमुख भाष्कर पौडेल भन्छन्–‘२०० हेक्टर क्षेत्रफलमा बगर खेती हुँदै आएको छ, जुन भारतीय बजारसँग प्रतिष्पर्धा गर्न सक्ने अवस्था आएको छैन, तर हामी बजारमा सहयोग गरेर हौसला बढाउने काम गरेका छौं ।’ बगर खेती गर्दै आएका किसानहरूको लागि स्थानीय निकाय, संघ प्रदेश र स्थानीय तहले सहयोग गर्नुपर्ने उनको भनाइ रहेको छ । तराईका नदीहरूमा बाढी आएर बालुवा पटान भएको वा थुपारिएको ठाउँमा गरिने खेतीलाई बगर खेती वा बगर खेती प्रबिधि भनिन्छ । नेपालमा पनि खासगरी तराईका विभिन्न जिल्लाहरूमा उत्तरतिरबाट दक्षिण प्रवाह गर्दै बग्ने नदीहरूले बाढी आएको बेला बालुवा थुपारेर हजारौं बिगाहा जमिनलाई बगरमा परिणत गरेका छन् ।

उक्त बाढी प्रभावित इलाकाहरूमा बगर खेती गर्ने परम्परा क्रमिकरूपले विकसित भैरहेको पाइएको छ तापनि हाल आएर बगर खेती प्रविधिमा पनि यथेष्ठ सुधार हुँदै गएको कारणले यसबाट कृषकहरूले प्रशस्त नगद आम्दानी लिन सफल भएका छन् । बाढी प्रभावित क्षेत्रहरूमा बर्षमा केवल एक सिजनमात्र बगर खेती गरिन्छ । प्रस्तुत लेखमा बगर खेतीको लागि सबै ठाउँमा लागू हुने आधुनिक एबं ब्यवहारिक प्रविधिहरू समेटिएका छन् । तराईका ठाउँ हेरि यो खेती गर्ने समयमा भने अलि–अलि मात्र फरक पर्न सक्छ । यो खेती मंसिर उप्रान्त शुरु भई माघ १५ सम्म रोपी सकिन्छ र बाली हेरि बगर खेतीबाट चैत महिना देखि जेठसम्म उब्जाउ लिन सकिन्छ ।

बालुवामा हुने खालका मुख्य बालीहरू जस्तैः लौका जुकुनी–फर्सी, फर्सी, काँक्रो, करेला, तरबुजा र खर्बुजा जस्ता बालीहरूलाई बगर खेतीको रूपमा ब्यबस्थित तरिकाले लगाएर राम्रो उत्पादन लिन सकिन्छ । गर्मी याममा उत्पादन हुने भएको हुनाले यस्ता वेमौसमी उत्पादनलाई स्थानीय वा टाढाको बजारमा पठाएर बेचविखन गरेर पर्याप्त मात्रामा आर्थिक फाईदा लिन सकिन्छ । बगर खेती प्रबिधि दुई प्रकारका छन् र यी दुबैमा खास ध्यान दिनुपर्ने कुरामा लगाइने बिधि अनुसार को ब्यबस्थापन तथा सिंचाई ब्यबस्थापनका विषयहरू पर्दछन् ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?