ट्रेंडिंग:

>> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> बुटवलको डेल्टा एजुकेशन मार्टमा भीषण आगलागी (भिडियोसहित) >> लुम्बिनी प्रदेश सरकारविरुद्ध सञ्चारसंस्थाहरु एक मतः पहुँचका आधारमा कानुन मिचेर बजेट छुट्टयाइएको आरोप >> एक्साभेटरले च्यापिंंदा युवकको मृत्यु >> बजेटले प्रदेशको समृद्धिको आधार तयार पार्ने बिश्वास लिएका छौं–गिरी >> ब्याटिङका लागि पीच चुनौतीपूर्ण थियो : रोहित पौडेल >> छैठौं स्थापना दिवसमा सरसफाई र बृक्षरोपण >> लुम्बिनीको सञ्चार वजेट मनपरी बांडिएकोमा आपत्ति >> गिरीबन्धुको जग्गा छानबिन समिति बनाउन कांग्रेसको माग >> लुम्बिनी प्रदेशमा भित्रियो मनसुन >> निर्माण व्यवसायीलाई भुक्तानीको समस्या छैन : प्रधानमन्त्री >> विषाक्त मदिरा सेवनबाट भारतको तामिलनाडुमा २९ जनाको मृत्यु >> लुम्बिनी भारतीय दुतावासको योग दिवस >> जीबी राईको मलेसिया लोकेसन पत्ता लाग्यो : गृहमन्त्री >> आज संसदमा प्रधानमन्त्रीसंग प्रश्नोत्तर >> सर्लाहीमा बस दुर्घटना हुंदा रुपन्देहीका तीनजनाको मृत्यु >> स्कलर्समा क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रम >> टी-२० विश्वकपमा आज सुपर आठका दुई खेल हुँदै >> सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग रोक्न विद्यालयबाट सुरु गर्नुपर्ने >> पूर्व राजपरिवारका ज्वाइँ प्रतिवादी भएको भ्रष्टाचार मुद्दामा विशेषले दियो सबैलाई सफाइ >> आजको मौसम : कोशी र गण्डकी प्रदेशमा भारी वर्षाको सम्भावना >> ‘सुपर एट’ को पहिलो खेलमा दक्षिण अफ्रिकासँग अमेरिका पराजित >> गैंडहवामा महिलाहरुको स्वास्थ्य परीक्षण >> ‘बिरामीले पाउने सास्ती अन्त्य होस्’ >> अब जनवादी गणतन्त्र ल्याउन उठौं >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> खोल्सा व्यवस्थापनमा नमुना अभ्यास >> ‘साँगुरिदै अक्सिजन क्षेत्र’ >> तिलोत्तमाको नीति तथा कार्यक्रम : कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक विकासलाई प्राथमिकता (पुर्णपाठ) >> बुटवलको नीति तथा कार्यक्रम : शिक्षा, स्वास्थ्य र सीप तथा रोजगारलाई मुख्य प्राथमिकता >> पर्साका तत्कालीन मालपोत अधिकृतसहित तीन जनालाई ८ वर्ष कैदको फैसला >> झलनाथको रिट निवेदन सर्वोच्च अदालतद्वारा अस्वीकार >> बैंक तथा वित्तीय संंस्थाका ऋणिहरुद्वारा बुटवलमा प्रदर्शन >> जेसिस सप्ताहको तयारी पुरा >> मन्त्रीहरूले आफ्नै क्षेत्रमा अधिकांश बजेट लगेको भन्दै पुनर्लेखन गर्न कांग्रेसको माग >> अश्विन दानीको नेतृत्वमा नागरिक पत्रकार समाजको केन्द्रिय तदर्थ कमिटी गठन >> थाइल्याण्डमा समलिङ्गी विवाहलाई कानुनी मान्यता, राजाको स्वीकृतीपछि लागु हुने >> कवाडी व्यवसायीमाथि प्रहरीले अनाहकमा धरपकड गर्यो –प्रभु शाह >> २४ बर्षपछि उत्तर कोरिया पुगे पुटिन >> सुनको मूल्य स्थित, चादीको बढ्यो >> केन विलियम्सनले छोडे कप्तानी >> संसद भवनको शौचालयमा प्रहरी जवानले गरे गोली हानी आत्महत्या >> नेतन्याहुको अमेरिकाप्रति असन्तुष्टि, हतियार नदिएको आरोप >> ‘हेरी रहुँ तिमीलाई’बोलको म्यूजिक भिडियोे सार्वजनिक >> कटान आदेशबिना कसरी काटियो कपिलवस्तु अस्पतालका रुख ? >> प्रतिनिधि सभाको बैठक बस्दै, यस्तो छ कार्यसूची >> कोशी प्रदेशमा भारी वर्षा, कस्तो रहला अन्यत्रको मौसम ? >> रोहितसँग झगडा गर्ने बंगलादेशी खेलाडी तान्जिमलाई आईसीसीले तिरायो जरिवाना >> कर्णालीका सांसद भन्छन्ः बजेटमा विचौलिया हावी भए >> चुरे संरक्षण गर्न दबाब दिऔं

चाउलीको दोभासे रहर

५ जेष्ठ २०८१, शनिबार
५ जेष्ठ २०८१, शनिबार

कपिलवस्तु, ५ जेठ । अत्यास लाग्दो मधेसको गर्मी । काखे छोरा बोकेर मुगुकी चाउली नेपाली दुई महिना देखि कपिलवस्तुको तौलिहवामा छिन् । उद्देश्य चाहिँ दोभासे तालिममा सहभागी छन । बिकटको कर्णाली प्रदेशको मुगुबाट आएकी उनलाई मधेसको गर्मीसँगै काखे छोरा भुलाउने पिर उस्तै थियो । काखे छोरा भुलाउन उनका श्रीमानले प्रयत्न त गर्थे तर छोरा आमा नभई भुल्दैन्थे । तर, चाउलीले सबै बाधा झेल्दै तौलिहवामा साङ्केतिक भाषा दोभासे तालिम पुरा गरि अब घर फिर्तीको तयारीमा छन् ।

साविकको मुगु सदरमुकाम गमगढी हाल छायाँनाथ रारा नगरपालिकामा परिवर्तित भएको छ । त्यही नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ भागबाडामा उनको घर छ । शिक्षा शास्त्र संकाय तर्फ स्नातक तह पहिलो बर्षमा अध्ययनरत २३ बर्षीया उनका ६ बर्ष र १० महिनाका दुई छोरा छन । तालिममा छोरालाई बेला बेलामा भुलाउन सहयोग लिनकै लागी उनले श्रीमान हिमाल नेपालीलाई पनि साथै ल्याएकी छन । सुगम क्षेत्रका बहिरा नागरिकले थोरधेर शिक्षा र अवसरहरू पाए पनि दुर्गम र पिछडिएका जिल्लाका बहिरा नागरिकको अवस्था अझै पनि दयनिय रहेको उनको अनुभूति हो । तिनै अवस्थालाई नजिकबाट नियालेकी चाउली तिनका भावनालाई अभिव्यक्त गर्न सहयोग पुग्लाकी भनेर नेपाली साङ्केतिक भाषा दोभासे तालिम लिन आएको अनुभव सुनाउँछिन । “अस्पताल र सार्वजनिक कार्यक्रममा समेत बहिरा नागरिकको भावना कसैले बुझन नसकेको अनुभूति गरेकी थिए । कतिपय सम्पन्न बहिरा नागरिक पनि दोभासे अभावले केही कोहि नभएको जस्तो व्यवहार खेप्न बाध्य देखिए । तिनै पीडाहरू देखेर मलाई दोभासे बन्ने रहर जाग्यो ।” चाउलीले भनिन । एकातिर बहिरा नागरिकको भावना अभिव्यक्त गराउन सहयोग पुग्ने र अर्का तर्फ आफूलाई पनि जिविकोपार्जनमा केही सहयोग पुग्ने आशले तालिममा सहभागी भएको उनले बताईन ।

राजधानीको काठमाडौं जिल्ला चन्द्रगिरी नगरपालिका वडा नम्बर १२ बलम्बुकी अनुजा महर्जन पनि नेपाली साङ्केतिक भाषा दोभासेको तालिममा सहभागी भएकी छन । बिज्ञान संकायमा स्नातह तह प्रथम बर्षमा अध्ययनरत उनी सामाजिक कार्यमा अग्रसर रहने गरेकी छन । काठमाडौं मातातिर्थको बृद्धाश्रममा सेवा गर्न जाँदा बहिरा जेष्ठ नागरिकको भावना कसैले नबुझ्ने समस्याले उनको मन छोयो । तिनको समस्या समाधानमा थोर धेर सहयोगकै लागी उनले नेपाली साङ्केतिक भाषा दोभासेको तालिम लिने प्रण गरेर उनी तालिममा सहभागी भईन । उनको दाभासे बन्ने रुचीमा परिवारले समेत हौसला र उत्प्रेरणा दिएको उनले सुनाईन । “मेरो शैक्षिक उपलब्धी अनुसारको अवसरमा क्षेत्रमा समेत यो सिपलाई प्रयोग गर्न तत्पर रहने छु । कार्यक्षेत्रमा यो सिपको पूर्ण प्रयोग गरेर अरूलाई पनि सिकाउन प्रयत्न गर्ने छु ।” अनुजाले भनिन ।

कञ्चनपुर जिल्ला बेलौरी नगरपालिका वडा नम्बर ६ रिछाहाका धनबहादुर राना थारुका ठूला दाजुलाई सुनाई र बोलाई सम्बन्धी अपाङ्गता छ । दाजुले साङ्केतिक भाषा जाने पनि परिवारका अन्य सदस्यले सो भाषा बुझ्दैनन । दाजुको भावना अरूले बुझन नसकेपछि आफूलाई दोभासे तालिम लिन मन लागेको धन बहादुरले बताए । आफूले दाजुसँग प्राकृतिक सङ्केत गरेर केही कुरा बुझ्ने गरेको भए पनि अब तालिम पछि भने दाजुका सबै भावना बुझन सक्ने भएकोमा उनलाई खुसी लागेको छ । आफूहरूले दुई महिना सम्मको तालिममा आधारभूत रूपमा सामान्य बोलीचाली, कृषि, प्रशासन, स्वास्थ्य, शिक्षा र यातायात सँग जोडिएका बिषय बुझन र सङ्केत गर्न सक्षम भएको उनले बताए । आफ्नो पालिकामा दोभासे नभएको जनाउँदै पालिकाभरका करिब १ सय ३० जना बहिरा नागरिकलाई दोभासेको रूपमा सहयोग गर्न आफू तत्पर रहने उनले प्रतिबद्धता जनाए । उनीहरू जस्तै ओखलढुङ्गा जिल्ला सिद्धिचरण नगरपालिका ९ ज्यामिरेकी बिपना श्रेष्ठको पनि आफ्नो मिल्ने साथीको दिदीको पनि बोलाई र सुनाई सम्बन्धी अपाङ्गता छ । बिपनाले दिदी सँग साङ्केतिक भाषामा कुरा गर्न नसके पछि दोभासे बन्न रहर जागेको बताउँछिन । “अझै पनि आम नागरिकमा साङ्केतिक भाषा हुन्छ भन्ने ज्ञान छैन । आम नागरिक जस्तै बहिरा नागरिकको पनि भावना हुन्छ । उहाँहरूले पनि सो भावना अभिव्यक्त गर्न र साङ्केतिक भाषा मार्फत सबै बिषय जान्न पाउनु पर्छ ।” बिपना भन्छिन । अब बहिरा नागरिकको भावनालाई सङ्केत मार्फत प्रवाह गर्न आफू लाग्ने उनले बताईन ।

नेपाल सरकारको महिला बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक मन्त्रालयको सहयोगमा राष्ट्रिय बहिरा महासंघको आयोजनामा कपिलवस्तुको तौलिहवामा सुनाई र बोलाई सम्बन्धी अपाङ्गता भएका बहिरा नागरिकलाई सेवा प्रवाहमा सहजता ल्याउने उद्देश्यका साथ दुई महिने नेपाली सांङ्केतिक भाषा दोभासे तालिम दिईएको हो । तालिममा देशका अन्य जिल्लाका १५ जना र कपिलवस्तुका ५ जना गरि २० जनाले दोभासेले तालिम लिएका थिए । दुई महिना सम्म भएको तालिममा सहभागी प्रशिक्षार्थीलाई शब्द, सङ्केत, बाक्यहरू, राजनीतिक सिद्धान्तको साङ्केतिकरण, उदघोषणका तरिका, स्थानीय प्रादेशिक र संघिय सरकार सँग जोडिएका बिषयवस्तुमा तालिम दिएको तालिममा प्रमुख प्रशिक्षक कृष्ण गजुरेलले बताए । दोभासे मार्फत संवाद गर्दै उनले तालिमका सहभागी उत्साहपूर्ण रूपमा सरिक भएको र अब सहभागीलाई भविष्यमा बृहत तालिमको आवश्यकता रहेको जनाए ।
२०७८ सालको जनगणनाले देशभर बहिरा नागरिकको संख्या ५१ हजार रहेको देखाए पनि ३ लाख ५० हजार हाराहारी बहिरा नागरिक रहेको अनुमान गरिएको राष्ट्रिय बहिरा महासंघका केन्द्रीय अध्यक्ष सन्तोष केसीले दोभासे जनक पौडेल मार्फत दाबी गरे । हाल सम्म देशभर १ सय ५ जना साङ्केतिक भाषा दोभासे रहेको महासंघको तथ्याङ्क छ । देशका सबै ७ सय ५३ स्थानिय तहमै १/१ जना दोभासेको आवश्यकता रहेको अध्यक्ष केसी बताउँछन । हालसम्म सबै ७ प्रदेशका सामाजिक बिकास मन्त्रालयमा एक/एक जना, कोशी प्रदेशका १२ जिल्लामा १५ जना र देशका बिभिन्न स्थानिय सरकारले १५ जना दोभासे व्यवस्थापन गरि सकेको उनले जानकारी दिए । महिला बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक मन्त्रालयले दोभासे व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्यबिधीको ड्राफ्टमा छलफल चलाएको र कार्यबिधि पारित भएसँगै दोभासे व्यवस्थापन सहज हुने अध्यक्ष केसीले बताए । तालिम लिएका दोभासेलाई सम्बन्धित जिल्लाका सम्बन्धित पालिकामा व्यवस्थापनका लागि समेत महासंघले पैरवी गर्ने उनले जानकारी दिए । à

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?