ट्रेंडिंग:

>> स्थानीय तहमा यो वर्ष मात्रै ३० अर्ब ८३ करोड बेरुजु >> महालेखा प्रतिवेदन: एक बर्षमै थपियो २ खबर बेरुजु, कुल ११ खर्ब ८३ अर्ब पुग्यो >> चेक लिएर घुस खाने गुठीका कर्मचारी दोषी ठहर >> सहकारी ठगीविरुद्ध कांग्रेस सडक आन्दोलनमा >> सिरोहियाको पक्राउ व्यक्तिगत रिसिइबीमा : झांक्री >> सहकारी ठगीमा गृहमन्त्रीमाथि छानवीन हुनुपर्छ : ज्ञानेन्द्र >> सरकारको रवैया निरंकुशताउन्मुख : गगन >> कांग्रेसको विरोधकाबीच नीति तथा कार्यक्रम पारित >> एमाले पाल्पाको नेतृत्व सर्वसम्मत >> संस्कृति संरक्षणमा पुल बन्दै सम्पर्क समाज >> युनाइटेडलाई एफए कपको उपाधि >> सहकारी ठगीविरुद्ध कांग्रेसले काठमाडौंमा विरोध प्रदर्शन गर्दै >> गुजरातमा गेम जोनमा आगलागी हुँदा १२ बालबालिकासहित २८ जनाको मृत्यु >> दुर्घटना न्युनीकरण र मर्यादित यात्रामा जोड >> बालीघरे ‘हजाम’ बाट मोहनको सैलुन क्रान्ति >> संस्कृति जोगाउन टप्पा र सिंगारु नाच प्रतियोगिता >> कृषि अनुदानको पुनरावलोकन होस् >> राजनीतिले धर्म छाडेपछि यस्तो हुँदो रहेछ ! >> चक्लाबन्दीमा लोभलाग्दो मकै खेती >> प्रतिनिधिसभा बैठक बस्दै, नीति तथा कार्यक्रम पारित गर्ने तयारी >> भारतीय न्यून चापीय प्रणालीको प्रभाव, यी स्थानमा हुनेछ वर्षा >> ‘कुसुण्डा समुदायको उत्थानका लागि स्थानीय सरकार गम्भीर छ’ >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> फ्रीडम फाउन्डेसन कपिलबस्तुले दस जनाको निशुल्क उपचार गर्ने >> डिजिटल मार्केटिङ्ग अभिमुखिकरण >> विरेन्द्रनगरमा ‘मेयरसँग महिला किसान’ >> स्वतन्त्र प्रेस चाहिन्छ : प्रधानन्यायाधीश >> रुपन्देहीको ड्राइभरटोल र जितगढीमा भएका दुर्घटनामा दुईजनाको मृत्यु >> अल्सरका कस्ता हुन्छन् लक्षण ? >> प्रहरी हिरासतमा रहेका कैलाश सिरोहिया अस्पताल भर्ना >> गर्मीमा धेरै पानी मात्र पिएर पुग्दैन, अरु के खाने ? >> छिपछिपे सहकारीको रकम हिनामिना : सांसद गीता बस्नेतसहित ३५ जनाविरुद्ध मुद्दा चलाउन सिफारिस >> आजको मौसमः कोशी, बागमती र लुम्बिनी प्रदेशमा बिहानैदेखि वर्षा >> बजेटमार्फत माग सम्बोधन गर्न मुक्त कमलरीको सरकारलाई ध्यानाकर्षण >> नवलपुरमा फेरि पाटेबाघको मृत्यु >> बगर बरदान >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> जिल्ला लिगमा देखिदै नयाँ खेलाडी >> मोबाइल व्यवसायी संघ रुपन्देही जिल्ला कमिटी गठन >> भारतीय राजदुताबासको सहयोगमा निर्मित ३६ कोठे भवन उद्घाटन >> कोईलासबाससहित नेपाल–भारत सीमा नाका दुई दिनका लागि बन्द >> सहकारी पीडितले गरे काठमाडौंमा प्रदर्शन >> नेपालमा केपी-१ र केपी-२ कोरोना भेरियन्ट पुष्टी,तर सामान्य >> लुम्बिनीबाट तिलाैराकोट लगियाे शिशु बुद्ध >> कांग्रेसको अवरोध पछि संसद वैठक जेठ १३ सम्म स्थगित >> कार्यदलको बैठक शुरु >> आईपीएल क्रिकेटको फाइनल प्रवेशका लागि आज राजस्थान र हैदरावाद खेल्दै >> बुटवल हस्पिटल प्रालिको सेवा नयाँ भवनमा >> यस्तो छ आजको मौसम पूर्वानुमान ? >> संघीय संसदको दुवै सदनको बैठक आज बस्दै

रुख मासिंदा हरायो चमेरा !

२ जेष्ठ २०८१, बुधबार
२ जेष्ठ २०८१, बुधबार

पाल्पा, २ जेठ ।

तानसेन वराङदीका खेमबहादुर नेपाली उमेरले सात दशक पूरा गरे । उनी सानै उमेरदेखि नै सदरमुकाम तानसेनसंग परिचित छन् । अमरनारायण मन्दिरको पर्खालमा आफुले बोकेको भारी बिसाउँदै टोपीले पसिना पुछ्दै गर्दा नजिकैका ठुला ठुला रुखहरुमा चमेरा आएर झुम्मिएको हेर्दाहेर्दै थकाइ लागेको पत्तै पाउँदैनथे ।

मन्दिरको फुलबारी परिसरमा रहेका अग्ला अग्ला रुखमा आफ्नो बासस्थान बनाएका सयौंको संख्याका चमेरा पछिल्ला दिनहरुमा हराउँदै गएपछि खेम बहादुरको मन नराम्रो संग दुखेको छ । दिनभरि रुखमा झुण्डीनी र जव दिन ढल्दै जान्छ रात पर्ने समय संगै आफ्नो आहारा खोज्न टाढा टाढा पुग्ने चमेरा तानसेन घुम्न आएका विदेशी पर्यटकको क्यामेरामा कैद हुन्थे । यसले तानसेनको पर्यटन व्यवसायलाई महत्वपूर्ण योगदान दिएको भए पनि २०४० ÷०४२ तिर ती स्तनधारी पंक्षंीहरु केही मदनपोखराको दमकडामा त केही अर्गली पुगे । शान्त वातावरणमा बस्न रुचाउने यस्ता प्रजातिका पंक्षीहरु बढ्दो शहरीकरणको विकासका कारण बजार भन्दा टाढा पुगेको डिभिजन वन कार्यालयका प्रमुख नारायण देव भट्टराई बताउँछन् ।

तानसेनबाट बसाई नै सरेर अर्गली र दमकडाका ठुला ठुला पिपलका रुखमा बासस्थान बनाएको स्थानीयहरुले देखेको बताउँछन् । हेर्दा र देख्दा सामान्य लाग्ने चमेरा न हो भन्ने गरिन्छ तर चमेराले बासस्थान सारेको ठाउँमा विकासले फड्को मार्ने, यो लक्षिनको पंक्षंी हो भन्ने जनविश्वास रहेको स्थानीयहरु बताउँछन् ।

दमकडाका स्थानीय हेमलाल गैरे भन्छन्, “जब तानसेनबाट दमकडामा ठूलो संख्यामा चमेराहरु आए । त्यसपछिका दिनहरुमा यहाँको विकासले फड्को नै मा¥यो । “यो अचम्मको पंक्षी हो । यसको संरक्षण हुन नसक्दा तानसेनबाट हराउँदै गयो । अब दमकडाबाट पनि हराउने क्रममा छ”–उनले भने ।

स्तनधारी कालो रंगको चमेरा तानसेन बजारमा कहिले कहाँबाट आएर बस्यो भन्ने विषयमा त्यहाँका स्थानीयहरुलाई थाहा नभएको बताउँछन् । जबजब तानसेन बजारमा कोलाहल बढ्दै गयो तब बजारबाट अन्यत्र गयो । दमकडाका पिपल, बरका रुखहरुमा बासस्थान बनाएका थिए । तर पछिल्लो समयमा रुखको तल खनजोत गर्न लागेपछि यहाँबाट पनि बसाई सर्ने काम गरेको स्थानीयहरु बताउँछन् । अन्य पंक्षीका विषयमा विभिन्न निकायबाट खोज अनुसन्धान भएका छन्, तर चमेराको विषयमा सरकारी तहबाट खोज तथा अनुसन्धान भएको छैन । पहाडी भेगमा ठुला ठुला रुखमा आश्रय लिने बाँदरे प्रजातिका र ठुला ठुला पहरा, ढुंगा, गुफामा आश्रय लिने र साना साना जिव्रो फड्काउने प्रजातिका पाइन्छन् । नेपालमा ५३ प्रजातिका चमेरा भेटिएको डिभिजन वन कार्यालयका सूचना अधिकृत संयोग बस्नेत बताउँछन् ।

वर्षमा एक पटकमा एउटा मात्र बच्चा जन्माउने चमेरा दिनमा आँखा देख्न नसक्ने र रातमा कृयाशिल हुन शान्त स्वभावका हुन्छन् । यसको मुख्य आहार भनेको किरा तथा फलफुल हो । वातावरणीय हिसावले अत्यन्तै महत्वपूर्ण ठानिने यस पंक्षीको विषयमा एउटा विदेशी संस्थाको सहयोगमा अध्ययन भएको थियो । त्यसबाहेक थप अध्ययन हुन नसकेको उनी बताउँछन् । चमेराको मुख्य आहार भनेको फलफुल, किरा नै हो । फलफुलको क्षेत्रमा यसले परागसेचनमा समेत सहयोग गर्दछ । यसैगरी यसको आहार लामखुट्टे हो । लामखुट्टे यसको आहारा भएका कारणले कालाजार,डेंगु, मलेरिया, जापानीज इन्सेफ्लाइटिस् जस्ता महामारी जन्य रोगलाई पनि नियन्त्रण गर्न सहयोग पु¥याउने विभिन्न अध्ययनबाट पुष्टि भएको वन प्राविधिकहरु बताउँछन् ।

लामो समयदेखि दमको रोगीले थलिएका रोगीका लागि चमेराको मासु अत्यन्तै उपयोगी भएको पुराना पुस्ताहरुको अनुभव छ । यस्तो बहुउपयोगी स्तनधारी पंक्षी बासस्थानको अभावका कारण लोप हुने अवस्थामा रहेको छ । बढ्दो शहरीकरण र बढ्दो यान्त्रीकरणका कारण सँगसँगै पुराना ठुला रुखहरु एकपछि अर्को हराउने क्रम बढ्दा चमेरो लोप हुने अवस्थामा पुगेको पुराना पुस्ताहरुको भनाई छ ।

 

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?