ट्रेंडिंग:

>> प्रधान सेनापतिद्धारा सैनिक फिल्ड अस्पताल र महाविद्यालयको उद्घाटन >> पोखरा महानगरमा घुस प्रकरण : तारेखमा छुटिन् उषाकिरण >> सल्यान उद्योग बाणिज्य संघको निर्वाचन तयारी पूरा >> सुझाव संकलन गर्न जनतासँग जनप्रतिनिधि कार्यक्रम >> आफन्तले अझै बुझेनन् भीमाको शव >> लुम्बिनीमा ७ मन्त्रीले लिए सपथ, ११ सदस्यीय भयो मन्त्रिपरिषद् >> अन्ततः एमालेले समर्थन गरेपछि सुदूरपश्चिमको मुख्यमन्त्रीमा सोडारीको दाबी पेश >> लुम्बिनीमा एकीकृत समाजवादीलाई मुख्यमन्त्रीले बनाए ‘खेलौना’, छिनमै सरकारबाट ‘आउट’, छिनमै ‘इन’ >> युक्रेनका प्रधानमन्त्रीको चेतावनीः रुससँगको युद्ध हारेमा तेस्रो विश्वयुद्ध >> सर्वोच्चको आदेशपछि एन्फा उपाध्यक्ष लामा छुटे >> अब ईसेवाबाटै ब्लुबुक नवीकरण र तेस्रो पक्ष बीमा, यसरी लिन सकिन्छ सेवा >> प्रतितोला ६ सय रूपैयाँ घट्यो सुन >> स्वीकृत पाठ्यपुस्तक प्रयोग नगरे कारवाही >> लुम्बिनीमा आज मन्त्रिमण्डल विस्तार हुने , विना विभागीयले पाए जिम्मेवारी >> आज र भोलि बालबालिकालाई भिटामिन ‘ए’ र जुकाको औषधि खुवाइँदै >> आजको मौसमः तराईमा हावाहुरी, पहाडमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना >> राजनैतिक स्वार्थको चक्रव्युहमा सामुदायिक विद्यालय >> राष्ट्रिय भूमि आयोग गठन गर >> भिटामिन ए र जुकाको औषधी खुवाउने अभियान सफल बनाऔं >> उद्यम—व्यवसायमा महिला सहकारीको पाइला >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> ईस्टन क्राफट एण्ड फलेयर्स सिरिजमा बुटवलका आठ युवा >> बैशाख ७ गते शालिग्राम महोत्सव हुने >> राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा कलेजोमा पिप जमेको शल्यक्रिया सफल >> विप्लवको पार्टीले २०८४ को आम चुनावमा भाग लिने ! >> एसिसी प्रिमियर कप : साउदी अरबद्वारा नेपाललाई ७४ रनको लक्ष्य >> तिलोत्तमामा ऋष्यश्रृङ्गको शालिक अनावरण >> लुम्बिनीमा विषयगत समितिका सभापतिहरूद्वारा सपथग्रहण >> रोहिणी खोला किनारमा तीन अर्ब लागतको पेट्रोलियम डिपो निर्माण सुरु >> नववर्षको आरम्भ चैत्रशुक्ल प्रतिपदा कि वैशाख सङ्क्रान्ति ? >> सल्यानमा बस दुर्घटना हुंदा १३ जना घाइते >> एन्फा उपाध्यक्ष दावा लामा पक्राउ >> जँगली बँदेलले गाउँ पसेर मकैबाली खान थालेपछि स्थानीय चिन्तित >> बेष्ट ईन्स्टिच्युटले सुरु गर्यो लोकसेवा तयारी कक्षा >> घुस प्रकरणमा पोखरा महानगरका इन्जिनियर पक्राउ >> स्थानीय तहमा सडक बत्ती बापतको ३७ करोड बक्यौता, किस्ताबन्दीमा बुझाउने तयारी >> इलाम र बझाङमा उपचुनावको मतपत्र पठाइदै,इलाम २ मा १९ र बझाङमा ११ जना उम्मेदवार >> चार प्रदेशमा चट्याङ्गसहित वर्षाको सम्भावना >> एसीसी प्रिमियर कप : नेपाल र साउदी अरब भिड्दै >> आज रामनवमी पर्व मनाइँदै, देशैभरि सार्वजनिक बिदा >> जीवजन्तु मानव स्वास्थ्यमा खतरा ! >> स्थानीय तहका विज्ञापनहरू कति समावेशी ? >> तंग्रिन सकेनन् घरेलु उद्योग >> उखुले उठाउँदै किसानको आम्दानी >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> सियारीमा रोजगारीको अवसर खोज्न रोजगार संवाद मञ्च >> स्वास्थ्य सेवा बिस्तार गर्दै आम्दा >> गण्डकीका मुख्यमन्त्रीले गरेका निर्णयविरुद्ध कांग्रेस सर्वोच्चमा >> सुदूरपश्चिमका प्रदेश प्रमुखको कदमविरुद्ध कांग्रेस र नाउपा अदालत जाने >> डढेलोले लिदै कर्णालीबासीको ज्यानः दुई महिनामा सातजनाको मृत्यु

च्याउमा बिनाको व्यस्तता

चार जनाको परिवारको मुख्य आम्दानीको स्रोत नै यहि च्याउ हो विनाले भनिन्, यसैबाट कमाएर छोरा छोरी पढाए विहे गरे । अहिले पनि आम्दानीको मुख्य स्रोत यहि हो । कार्तिकमा लगाउने फागुनसम्म बिकि गर्ने सिर्जनको खेती हो यो ।
१ फाल्गुन २०८०, मंगलवार
१ फाल्गुन २०८०, मंगलवार

बुटवल, १ फागुन । रूपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिकाकी विनाकुमारी पुनलाई बिहानै उठेदेखि राती अवेरसम्म खेतीपातीमा रमाउँदा आन्नद लाग्छ । उनी जतिबेला पनि आफूले लगाएका बाली बिरुवासँगै हुन्छिन् । सिर्जन अनुसारका तरकारी लगाउनु आफूले पालेका बाख्रा, बंगुरसँगै हुनु उनको दैनिकी हो । गएको कार्तिक महिनादेखि पुन च्याउसँग रमाईहेकी छन् । च्याउ टिप्ने, बेच्ने, सरसफाई गर्ने स्यारसुसार गर्देमा आजभोलि उनलाई फुर्सद छैन । उनी सुनाउछिन्, बिहानै ३ बजे नै च्याउ टिप्नु पर्छ नत्र व्यापारी आउदा बेच्न सकिँदैन । उनीहरूले पनि सबेरै बजारमा पु¥याउनु पर्छ । र्फममा हुर्कदै गरेका च्याउमा पानी छर्दै गर्दा भेटिएकी बिना भन्छिन् यी साना कोपिलाहरूलाई मायाले स्याहार गर्नुपर्छ मानिसका बच्चा जस्तै संवेदनशिल हुन्छन् । यीनको स्याहार सुसारमा केहि तलमाथि हुने बित्तिकै मरिहाल्छन् । दैनिक दुई सय किलो च्याउ बिक्रि गर्दै आएकी बिना मन लगाएर काम गर्न सके आम्दानी गर्नेलाई टाढा जान नपर्ने बताउँछिन् ।

चार जनाको परिवारको मुख्य आम्दानीको स्रोत नै यहि च्याउ हो यसैबाट कमाएर छोराछोरी पढाए विहे गरे । अहिले पनि आम्दानीको मुख्य स्रोत यहि हो । कार्तिकमा लगाउने फागुनसम्म बिक्री गर्ने सिजनको खेती हो यो । २०६६ सालबाट च्याउ लगाउन सुरु गरेकी विना भन्छिन् शुरुमा थोरै लगाए घरमा खाने र आफन्तलाई बाड्न पुग्दा नि खुब राम्रो गरे जस्तो महसुस हुन्थियो । तर बिस्तारै यसलाई व्यवसायिक बनाएको हो हाम्रो परिवारले । यसमा श्रीमान छोराछोरी सबैले बराबर काम गर्ने गरेका छौं ।

उनी भन्छिन् पहिले पहिले कम उत्पादन हुँदा श्रीमान आफैले बजार लगेर बेच्नु हुन्थियो तर अहिले हामीले धेरै लगाएका छौ बजारमा लैजान सक्ने वातवारण छैन । थोरै जस्तो बजारमा लगेर बिक् िग र्न पनि सहज नभएका कारणले घरमा नै केहि कम पैसामा बिक्री गर्नु परेको छ । यहाँ उत्पादन भएको च्याउ बुटवल, भैरहवा, मुर्गिया परासी सहित केहि पहाडी जिल्लामा समेत बिक्रीका लागि पुग्ने गरेको छ । व्यापारहरू यहि आउँछन् हामीलाई बजारको मूल्य हेरर मूल्य दिन्छन् । गत वर्ष त मूल्य राम्रो थियो यो वर्ष अझै सम्म राम्रा हुन सकेको छैन । यो वर्ष धेरै मुनाफा नहुने संकेत देखा परेको छ । यो वर्ष किलोको ९० रुपियाँमा बेच्नु परेको छ गत वर्ष १ सय ४० रुपियाँ किलो बेचेको हो । तर पनि आफनै ठाँउमा बसेर घर परिवारले गर्न सक्ने भएर सहज छ । यो वर्ष मैले करिब ५३ सय च्याउका बलहरू राखेको छु यसको रेखदेख गर्न गरी दुईजना कामदार पनि छन् । उनीहरूले च्याउ टिप्ने तौल गर्ने र सफा गर्ने काम गर्ने गर्दछन् ।

२०६६ सालमा गाउँमा नै युएनडिपी र नासो संस्थाले च्याउ लगाएर खान सकिन्छ भन्दै सिकाएर शुरु गरेकी हुन् बिनाले । त्यसबेला आफूलाई यसरी व्यवसायिक रूपमा खेती गर्छु भन्ने विश्वास थिएन उनमा । उनी भन्छिन् गाउँका साथीहरू भएर घर खान सकिने गरी तयार हुँदा पनि निकै खुशी लागेको बताईन । त्यस पछि स्थानीयस्तरमा रहेको प्रगतिशील महिला बहुउद्देश्यीय सहकारीले पनि सहुलियत ऋण दिएर खेती गर्न प्रोत्साहन गरेको बताउँछिन् । त्यस पछि नियमित रूपमा आफूले तालिमहरू लिएर कसरी विउ रोप्ने स्याहारसुसार कसरी गर्ने मलपानी कसरी राख्ने सबै सिकेपछि व्यवसायिक रूपमा अगाडी बढेको बताईन ।

पछिल्लो समयमा यसैलाई आम्दानीको मुख्य स्रोत बनाएकी विनाले यो वर्ष लगाएका ५३ सय बलबाट करिब २० टन च्याउ उत्पादन हुने लक्ष्य लिएकी छन् । उनले अहिलको बजार गत वर्ष भन्दा कम भएका कारण सोंचे जति मुनाफा नभए पनि करिब ७ देखि ८ लाख रुपियाँ मुनाफा हुने अपेक्षा गरेकी छन् । उनलाई बेमौसमी च्याउ उत्पादन गर्ने रहर छ तर त्यसका लागि लगानी धेरै हुने भएकाले आफूले तत्काल शुरु गर्न नसकेको बताईन । उनी भन्छिन् त्यसका लागि चाहिने वातावरण मिलाउन खर्च बढी लाग्ने भएकाले पनि अहिले आफू आँट्न नसकेको बताईन । त्यसका लागि स्थानीय सरकारले केही सहयोग गरे आफूले बेमौसमी च्याउ उत्पादन गर्न सक्ने उनको भनाई छ ।
अहिले च्याउ उत्पादनका लागि सहकारी र यूएनडिपीले पराल पकाउने करिव ७ लाख बराबरको मेसिन प्रदान गरेका कारणले उत्पादनमा सहज भएको र धेरै च्याउका बलहरू राख्ने सकिएको छ । यो मेसिनमा हामी गाँउका सबै दिदीबहिनीहरूले पालै पालो पराल पकाएर बिउ राख्ने गछौ ।

उनीसँगै पल्छिलो समयमा गाँउका अरू महिला पनि यो व्यवसायमा जोाडिएका छन् शुरुबाट नै घरमा खानका लागि उत्पादन गर्दे आईरहेकी सोहि ठाउँकी शान्ति क्षेत्री पनि व्यवसायिक रूपमा च्याउ उत्पादन गरिरहेकी छन् उनले बजार व्यवस्थापन नहँुदा उत्पादन गरेको च्याउ सस्तो मूल्यमा बेच्नु पर्ने अवस्था रहेको बताउँछिन् । उनले यो वर्ष १३ सय बलमा च्याउ उत्पादन गरेर बिक्री गरिरहेकी छन् । गत वर्ष घरबाट नै १ सय ४० रुपियाँमा बिक्रि भएको च्याउ यस वर्ष जम्मा ९० रुपियाँ किलोमा बेच्नु परेको छ ।

उनीहरू भन्छन् हामी किसानले च्याउको बिउ र मल व्यवसायीको मूल्यमा किन्नु पर्छ अनि तयार भएको च्याउ पनि व्यापारीको मूल्यमा दिनु पर्छ अनि कसरी सोचे जस्तो हुन्छ किसान सधै नै मारमा हामीले हाम्रो बस्तुको पनि मूल्य निर्धारण गर्ने वातावरण छैन । यहाँ आउने व्यापारीले जति दिन्छु भन्छ त्यसैमा चित्त बुझाउनु पर्छ नत्र त्यहि पनि बिक्री नहोला भन्ने अवस्था छ । यस तर्फ सरकारले ध्यान दिन आवश्यक छ ।
विना र शन्ति जस्तै अरूले पनि यो गाँउमा च्याउ व्यवसाय गरेका छन् तर बजारसम्म पु¥याउन नसक्दा सोंचे जस्तो आम्दानी हुन नसकेको उनीहरूको बुझाई छ । स्थानीय सरकारले किसान आफैलाई बजार सम्म उत्पादन भएको तरकारी पु¥याउने वातावरण तयार गर्न सके च्याउ उत्पादन र बिक्री गर्ने संख्या बढ्न सक्छ । à

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?