ट्रेंडिंग:

>> गोमाको ‘घरको अचार’ >> बाउन्नगढी नै प्राचीन बौद्धकालिन सम्पदा >> साइन्सोत्सव >> छत्रेश्वरीमा छाडा गाई व्यवस्थापन >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> लुम्बिनीमा राज्य पक्षबाट शान्ति भंग गर्ने प्रयास भयो : सांसद शुक्ला (भिडियो सहित) >> न्यून गुणस्तरका तीन औषधी विक्रिमा रोक >> लुम्बिनी, बाग्मती र एपीएफको जित >> एनसेल र ईएन्ड इन्टरनेसनलबीच उत्कृष्ट डिजिटल सेवा र ग्राहक अनुभव प्रदान गर्न समझदारी >> मसिना युवा क्लबद्वारा तीन दिवसीय भलिबल प्रतियोगिता सुरु >> कन्चनमा प्रस्तावना तथा प्रतिवेदन लेखन सम्बन्धी तालिम सुरु >> टिसिएल लगातार दुई वर्ष ग्लोबल टप २ टिभी ब्रान्डको स्थानमा >> सिटिजन्स बैंकले ९.९९ प्रतिशत ब्याजदरमै घर कर्जा दिने >> दैलेखमा अन्तरपालिकास्तरीय खेलकुद प्रतियोगिता >> लुम्बिनीका मुख्यमन्त्रीको दोहोरो चरित्रः शिखर सम्मेलनमा ७ करोड खर्चिदा बालमैत्रीको बजेटमा बेवास्ता >> प्रदिप र अभिलाषा उपाधि रक्षाको दाउमा >> कर्णालीको पानी लम्की ल्याइँदै, मुख्यमन्त्री शाहद्वारा आयोजनाको शिलान्यास >> गाउँबस्ती सफा राख्न अन्तक्र्रिया >> लुम्बिनी प्रदेश सभाको बैठक ६ मिनेटमै सकियो >> स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम प्रभावकारी बनाउन सांसद घिमिरेको माग >> नामिबियाविरुद्ध नेपालको रोमाञ्चक जित >> सहमती कार्यान्वयनको माग राख्दै बर्दघाटमा धर्ना >> फोहोर जलाउने क्रममा घरमा आगलागी, दुई लाख ३० हजारको क्षति >> रुपन्देही र इलामका होटेल व्यवसायीको माग : पर्यटनलाई सरकारले मुख्य एजेण्डा बनाओस् >> देवदह नगरपालिकामा उपभोक्ता समितिको परिचालन र व्यवस्थापन >> रुन्न बरिलै भन्दै आइन् सुजाता >> दुई बर्ष भित्र घोराही लैंगिक हिंसा नियन्त्रित नगर घोषणा गर्ने तयारी >> टी- २० सिरिज: नेपालले आज नामिबियाको सामना गर्दै, जित्नैपर्ने दबाबमा नेपाल >> उद्घाटन खेलमा लुम्बिनी टिम गण्डकीसंग खेल्दै >> सरकारद्वार स्वर्गद्वारी गुठीपीडित किसानसंग वार्ता समिति गठन >> हिउँदयाम सकियो, आजदेखि प्रिमनसुन सुरु >> लुम्बिनीको हिउँदे अधिवेशन आजदेखि, शनिबार प्रधानमन्त्रीले सम्बोधन गर्ने >> ठेकेदार लापरबाहीले नागरिकलाई सास्ती >> लुम्बिनी स्वच्छतामा बढ्दो लापरवाही >> दादुरा रुबेला खोपः बालबालिकाको जोगाउँछ जीवन >> आठ वर्षमा बन्यो प्रदेशको लैंगिक नीति, छिट्टै कार्यान्वयनको आशा >> प्रिन्टेड पेपर ‘क्यान्सरको घर’ >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> नेपालगन्जमा होटल पौवाको ५ तारे होटलको शिलान्यास >> नेपाल स्काउटको बुटवल आयुक्तमा खरेल >> मुख्यमन्त्रीलाई सभामुख घर्तीका १० गम्भीर प्रश्न >> किन हुँदैछ कर्णालीलाई डिजिटल बनाउने बहस् ? >> राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा टोकन प्रणाली शुरु >>   प्रदिप, प्रनव, रितिक र निशान्त छैटौ बुटवल खुला राष्ट्रिय लनटेनिसको अन्तिम चारमा >> फुलबारीमा कुडुले घर >> अखिल नेपाल महिला संघको कर्णाली अध्यक्षमा रेग्मी >> कृषिमन्त्रीको राजीनामा माग्दै दूध किसान सडकमा (भिडियोसहित) >> रुपन्देहीको व्यवसाय चलायमान बनाउन सुझाव संकलन >> विश्व किर्तीमानधारी हरिबहादुरलाई सम्मानको ओइरो >> लुम्बिनीमा शिखर सम्मेलनः मुख्यमन्त्रीको स्वार्थमा शक्ति केन्द्रको चलखेल
कृषि

पौरखनी गाउँमा ‘तरकारी तरक्की’

विगतका बर्षहरूमा सिजनलमात्रै तरकारी लगाउने यो गाउँका स्थानीयहरूले अहिले बेमौसमी तरकारी उत्पादन गर्दै गर्जो मात्रै टारेका छैनन, बिक्रीबाट करोड बढि कमाउन सफल भएका हुन ।
८ मंसिर २०८०, शुक्रबार
८ मंसिर २०८०, शुक्रबार

पाल्पा, ८ मंसिर ।  रिब्दीकोट गाँउपालिकाको पौरखनी गाउँका अगुवा कृषक कुजु रानाले यस वर्ष टमाटर खेतीबाट यतिका रूपैयाँ हात पर्ला भनेर कहिल्यै कल्पना समेत गरेका थिएनन् । गाउँमा सिंचाईको भरपर्दो माध्यम नहँुदा घर परिवारमा दैनिक आवश्यक पर्ने तरकारीमा समेत पर निर्भरता गाउँमा राना जस्ता धेरै कृषकले व्यवसायी तरकारी खेति बाट मनग्ये आम्दानी गर्न लागेपछि सबै दंग परेका छन् ।

एकातर्फ बारीमा भरपर्दो सिचाईको माध्यम नहुनु, अर्को तर्फ बन्य जन्तु तर्फवाट बारीमा वाली जोगाउनै कठिन भएका बखतमा गाँउमा कृषकहरूको जिवनस्तर माथि उकास्न खालि जमिनमा खेतिबाट हराभरा बनाउन प्रदेश सरकारको स्मार्ट कृषि कार्यक्रम कृषि ज्ञान केन्द्रले कार्यन्वय गरेपछि कृषिका कारण सिंगोगाउ हराभरा मात्र भएको छैन । व्यवसायी तरकारी खेतीले कृषकको जिवन स्तर नै परिवर्तन गरि दिएको छ ।

स्मार्ट कृषि कार्यक्रम गाउमा प्रवेश गर्न साथ सिचाईको दिर्घकालिन व्यवस्थाका लागि पोखरी निर्माण गरी थोपा सिंचाईको माध्यमबाट सिचाई सुविधा पुगेपछि कृषकहरूले मौसमी तथा बेमौसमी तरकारी खेतिबाट राम्रो आम्दानी गर्न सफल भएका छन । यस वर्ष टमाटर खेतिबाट गाउँमा ५० लाख रूपैयाँ भित्रियो । प्राविधिकको सुचना अनुसार टनेल निर्माण गरी टमाटर खेति गरेको र टमाटर खेतिबाटै आफूले १५ लाख रूपैयाँ हात पार्न सफल भएका छन ।

स्थानीय सरकारको समन्वय र सहकार्यमा लागु भएको कार्यक्रम बाट कृषकलाई अपेक्षा गरे भन्दा बढि नै फाइदा भयो । कृषकहरूले अकवरे खुर्सानी, टमाटर सिमी, मुला,बन्दा काउलीको व्यवसायी रूपमा खेति गरेका छन । विगतमा गाउमा सडक संजाललाई जोडेको थिएन । डोको मै भारी निर्भर हुनु पर्दथियो । सिचाईको मात्र होइन । खानेपानीको समेत प्रर्याप्त सुविधा थिएन । त्यसैले तरकारीमा पर निर्भरता थियो । ०७७÷०७८ बाट स्मार्ट कृषि कार्यक्रम लागु भए पछि तिन सय रोपनी भन्दा बढि क्षेत्रफलमा बाह्रै महिना तरकारी खेती हुने गरेको स्थानीय कृषक इन्द्रजंग रायमाझी बताउँछन ।

बारीमा परम्परागत वाली लगाउदा वन्यले विनास गरिदिने छ । खाद्यान्न वालीमा भन्दा तरकारीमा कम नोक्सान हुने भएकाले यहा व्यवसायी तरकारीको खेति नै मुख्य आधार भयो । कुनै कुनै परिवारमा लाखौं रूपैयाँ खर्चिएर वैदेशिक रोजगारका लागि विदेश पुगेका श्रीमानको तुलनामा कम लगानीमा गरिएको तरकारी खेतीबाट बढि आम्दानी महिला पनि छन् । यस वर्ष तरकारी, टमाटर खुर्सानीका लागि अनुकुलको वातावरण नै बन्यो । यस वर्ष २ वटा टनेलको तरकारीबाट २ लाख रूपैया दिए एक लाख भन्दा बढिको बाकी नै छ । त्यसै गरी तीन रोपनी क्षेत्रफलमा लगाएको सिमी बाट २ लाख रूपैयाँ दिएको स्थानिय कमला राना बताउँछिन ।

व्यवसायी तरकारी खेतिले महिलाका लागि आत्मनिर्भर मात्र बनाएको छैन । आम्दानी गरेको रकम कसरी बचत गर्नु पर्दछ भन्ने कुरा समेत राम्रोसँग सिकायो । कुनै समय मेला पर्व आउँदा मिठो मसिनो खान र राम्रो लुगा लगाउनका लागि गाउँमा हुने खानेका जानु पर्दथ्यो । जब तरकारी खेतीलाई आफनो जीवनको मुख्य आधार नै ठानेर माटोमा पसिना बगाउन थालेपछि भने समय परिस्थिति र अवस्थामा समेत परिवर्तन भएछ । ५० हजार, १ लाख रूपैयाँ आवस्यक पर्दा हुने खानेको आँगन टेक्नु नै पर्दैन उनले भनिन । वन्य जन्तुका कारण थात थलो छोडेर शहर पसेकाहरूलाई भने पछिल्लो समयमा गाउँमा भएको बिकासले गर्दा पश्च्यातापको पिडाले गर्दा भत भती पोल्न लागेको छ । बाह्रै महिना तरकारी खेति हुने, उत्पादन तरकारीको ढुवानीका लागि टोल टोलमा सवारीका साधनहरू पुग्ने गर्दछन । उत्पादित कृषि उपज बजारमा बिक्री गरेर घर फर्किदा एक पटकमा कम्तीमा ३० हजार रूपैयाँ हात पर्दछ । यही नै कृषकको खुसीको कुरा हो ।

कृषकको जिवन स्तर माथि उठाउन, स्थानीय तह मै रोजगारीको वातावरण सृजना गरी वैदेशिक रोजगारीलाई न्यूनीकरण गर्ने उद्देश्यले प्रदेश सरकारसँग सहकार्यमा कार्यक्रम लागु गरिएको स्थानीय सरकारका उपाध्यक्ष कान्ता अधिकारी बताउँछिन ।सरकारले उद्देश्य अनुरूप लागु गरिएको कार्यक्रमबाट कृषकलाई सिचाई प्रविधी, सँगै पूर्वाधार निर्माण,मल, बिउ खरिदमा अनुदानको व्यवस्था भएपछि कृषकहरू उत्साहित भएका हुन । सुरु सुरुका वर्षमा यहाँका कृषकहरूलाई नै पत्यारै लागेको थिएन । उनलाई विश्वास दिलाउनका ठूलो मेहनत गर्नु प¥यो । पछिल्ला वर्षहरूमा कार्यक्रममा समावेश हुने कृषकको सख्या बढदै गयो । स्र्माट कृषि लागु भएका गाउँहरूका तुलनामा सबै भन्दा राम्रो यही नै भएको कृषि ज्ञान केन्द्रको प्रमुख कामना अधिकारी बताउछिन ।

हालसम्म स्मार्टकृषि कार्यक्रम लागु भएको तिनाउ गाँउपालिकाको दोभान गाँउको, झङ्गला, रम्भा गाउपालिकाको गेझाको तुलनामा पौरखनी गाँउमा प्रभावकारी भएको स्थानिय सरकारका प्रतिनिधी तथा वडा अध्यक्ष प्रकाश रायमाझी बताउँछन । विगतका वर्षमा बिकासका क्रियाकलाप सुन्य जस्तै भएका कारण यहाँबाट अन्यत्र बसाई सराईको क्रम बढेको थियो । पछिल्लो समयमा खानेपानी, विद्युत, सडक जस्ता राम्रो सुविधा भए पछि सिगो गाउ कृषि क्रान्तीमा लागेको पछि गाउँको मुहार फेरिएको छ । बसाइँ सरेर होस या रोजगारीको खोजीमा सम्पन्न शहर रोज्नेहरू क्रमिक रूपमा गाउ फर्कने क्रम बढेको वडा अध्यक्ष प्रकास रायमाझी बताउँछन ।

गाउँका युवा रोजगारीको अवसरको खोजीमा विदेशिए तर यहाँ मजदुरका रूपमा बाहिरबाट कामदार ल्याउनु परेको छ । विशेष गरी टमाटर, खुर्सानी टिप्नका लागि प्रतिब्यक्ति ५ सय रूपैया ज्याला दिएर काममा लगाउने हो । यस पटक टमाटर, र सिमी टिप्न २० हजार भन्दा बढि ज्याला लागेको अगुवा कृषक कुजु राना बताउछन । हावापानी, भु वनोट संगै सिचाईको सुबिधा जमिनमा कृषकको लगनशिलता भएको खण्डमा कृषि उपजको उत्पादन मात्र होइन ? रूपैयाँ नै उत्पादन गर्न सकिने नयाँ पुस्ताका कृषकहरूको अनुभव रहेको छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?