ट्रेंडिंग:

>> प्रदेशमा पनि सरकार फेर्ने माओवादी निर्णय >> राप्रपा नयां गठबन्धनमा नअटाउने >> नयां गठबन्धनमा नेकपा एस पनि ! >> अर्थमन्त्री नपाएपछि माओवादीले गठबन्धन फे-यो : कांग्रेस >> सत्ता गठबन्धन भत्कियो, एमाले र रास्वपा आजै सरकारमा जाने >> सत्ता गठबन्धनको बैठक स्थगित >> नेकपा एमालेले बोलायो सचिवालय बैठक, राजनीतिमा एकाएक तरंग >> नयां सत्ता गठबन्धनको पक्षमा १५७ सांसदहरुको समर्थन ! , आज ८ बजे बस्ने गठबन्धनको वैठक निर्णायक >> चिकित्सक दिवसमा सम्मान, मुखपत्र विमोचन तथा अन्तक्र्रिया >> प्यूठानका सांसद सूर्य थापासँग २४ घण्टा >> मायादेवीमा दादुरा–रुबेला खोप अभियान सुरु >> स्थानीय तहको कार्यसम्पादनमा प्रश्नः गतसाल उत्कृष्ट अहिले फेल ! >> विवादको घेरामा लुम्बिनी सम्मेलन >> ‘जीवन बाँच्न जीवन बदल्न जान्नुपर्दछ’ >> मुद्दा मामिला भन्दा ‘मेलमिलापमा’ प्राथमिकता >> गण्डकमा बगर खेतीलाई प्रोत्साहन >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> विश्वमै दुर्लभ तीन महिने महायज्ञ निलकण्ठ बाबाधाममा चल्दै >> लुम्बिनीको शिखर सम्मेलनबारे संघीय संसदमा उठ्यो प्रश्नः सम्मेलन रोक्न एमालेको माग (भिडियोसहित) >> राजनीतिक र आर्थिक संकट समाधानका लागि संविधानमा पुनरावलोकन हुनुपर्छः त्रिपाठी >> बुद्धज्ञान शिक्षा विश्वव्यापी बनाउन पहल गरौँ : गृहमन्त्री श्रेष्ठ >> लौरियट्स एण्ड लिडर्स सम्मेलनबारे प्रदेशसभामा एमालेको विरोधः मुख्यमन्त्री ‘लेण्डुप दोर्जे’ बन्न खोजेको आरोप >> होटलको छतबाट खसेर एकको मृत्यु >> ५० करोड लागतमा भैरहवामा पर्यटकलक्षित होटल ल्याण्डमार्क सञ्चालनमा >> वीरेन्द्रनगरमा पहिलो महिला सम्मेलन हुँदै >> शालिनको पोस्टमार्टम रिपोर्ट : बलात्कार पुष्टि भएन, झुण्डिएर मृत्यु >> शिखर सम्मेलनबारे विपक्षीले विरोध गर्ने संकेत पाएपछि प्रदेशसभामा गएनन् मुख्यमन्त्री (लाईभ) >> सामाजिक रुपान्तरणका लागि महिला मञ्च दाङको अध्यक्षमा आचार्य >> लुम्बिनी प्रदेशसभामा शिखर सम्मेलनबारे किन बोलेनन् प्रधानमन्त्री ? >> दादुरा रुवेला विरुद्ध खोप सोमबारबाट >> प्रचण्ड र ओलीबीच बालुवाटारमा वार्ता >> राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष तिमिल्सिनासहित २० सदस्यको पदावधि आजदेखि सकिँदै >> शिक्षण सिकाई सहजिकरणमा अनलाइन र डिजिटल माध्यम >> शालिन पोखरेल मृत्यु घटनामा के भन्यो प्रहरीले ? (विज्ञप्तिसहित) >> सरकार र दूध उत्पादक किसानबीच पाँच बुँदे सहमति, आन्दोलनका कार्यक्रम स्थगित >> पश्चिमी वायुले देशभरको मौसम बदली, धेरै ठाउँमा मेघ गर्जनसहित वर्षाको सम्भावना >> महासमिति बैठक कागको कथन जस्तै भयो : उपसभापति गुुरुङ >> घोषणाको चार वर्षपछि गाउँटोलमा शौचालय अभियान >> बाली उपचार चिकित्सामा मिश्र सरको व्यस्तता उस्तै >> धार्मिक बसले बढायो श्रद्धालु >> नेताका सम्पत्ति शुद्विकरण गर्नुपर्ने >> वन्यजन्तु चोरी शिकारीको चिन्ता >> वन्यजन्तु संरक्षणका चुनौतीहरू >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> करिश्मामा निशुल्क स्वस्थ्य परिक्षण तथा परामर्श >> नागरिक समाज दाङको संयोजकमा थापा  >> पश्चिम नेपाल बस ब्यबसायीद्वारा बधार्ई तथा सम्मान >> मानसिक स्वास्थ्य रणनीतिको विषयमा वृहत छलफल >> संघीयता लागु गर्न नचाहने प्रवृत्ति अहिले पनि छ : प्रधानमन्त्री >> नेदरल्यान्ड्सलाई ६ विकेटले हराउँदै नेपाल फाइनलमा
समाज

सरायँ नाच संरक्षणमा युवा मोह

१३ कार्तिक २०८०, सोमबार
१३ कार्तिक २०८०, सोमबार

गुल्मी, १३ कार्तिक । गुल्मी जिल्लाका युवाहरू यतिबेला ऐतिहासिक सरायँ नाच संरक्षणमा जुटेका छन । पछिल्लो समयमा परम्परागत रूपमा खेलिदै आएको सरायँ नाच लोप हुँदै जान थालेपछि यहाँका युवाहरू संस्कृतिको संरक्षणका लागि जुटन थालेका हुन । बडा दशैंको बेला खेलिने सरायँ नाच जिल्लाको निकै पुरानो संस्कृतिको रूपमा चिनिन्छ ।

पछिल्लो समय पुराना पाका उमेर समूहका व्यक्तिहरूको देहवशान र युवाहरूको विदेश पलायनसँगै सरायँ नाच संकटमा पर्दै जान थालेको छ । गुल्मी जिल्लाको रेसुङ्गा, मुसिकोट, धुर्कोट, इस्मा, छत्रकोट, मालिका, मदाने, चन्द्रकोट लगायतका पालिकाकाका युवाहरू यसको संरक्षणमा जुटेका हुन । दशैं टीकाको दिनदेखि पूर्णिमाको दिनसम्म जिल्लाका मुख्य मन्दिर, देवालय, तथा शक्तिपीठका कोतकोतहरूमा सराय नाच्ने प्रचलन छ । जिल्लाको मुसिकोटको जोगिथुम, छत्रदेवालय, अर्जै, घमिर, धुर्कोट, चोयँगा, अमरपुर, धागिथुम लगायतका स्थानहरू सरायँ नाचका लागि निकै प्रख्यात स्थलहरूको रूपमा परिचित छन । एकादशीदेखि पुर्णिमाका दिनसम्म यी स्थानहरूमा हजारौं मानिसहरू मेला हेर्न र सरायँ नाच्नका लागि घुँईचो लाग्ने गर्दछ ।

स्थानीयहरू मात्र हैन गुल्मी जिल्ला बाहिर रहेका व्यक्तिहरू पनि यहाँको सराय नाँच हेर्नका लागि आउने गर्दछन । सबै मानिसहरूको एकै ठाउँमा जमघट हुने र वर्षौदेखिका पुराना आफन्त र साथीभाइहरूसँग पनि भेटघाट हुने भएका कारण मानिसहरूको बाक्लो उपस्थिति हुने गर्दछ । रुमाल र तरवार नचाएर एक आपसमा खुसी साटासाट गरेर सरायँ नाच नाँचिन्छ । संस्कृतिको जर्गेनासँगै नयाँ पुस्तालाई सराए नाँचको महत्वबारे जानकारी गराउने उद्देश्यले गुल्मीका युवाहरूले परम्परागत संस्कृतिको जगेर्नामा लागेको मुसिकोट युवा क्लवका अध्यक्ष बसन्त अधिकारीले बताए ।
मन्दिरमा चढाइएका खोडा र दशैंको बेलामा राखिएका जमराको माला र धोति पासा सहितको एउटै पहिरन लगाएर सरायँ नाच प्रदर्शन गर्ने प्रचलन छ । कतिपय लहैलहैमा हातमा रुमालको सहायताले पनि सरायँ नाचमा झुम्मी रहेका हुन्छन । पछिल्लो समयमा नयाँ पुस्ताले अनुसरण नगर्दा सरायँ नाच लोप हुने अवस्थामा पुग्न थालेको स्थानीय हरि घिमिरेले बताए ।

ईस्मा गाउँपालिका अन्तर्गत ताल्तुङमा पनि युवाहरूले स्थानीय स्तरमै आपसमा सहयोग उठाएर सरायँ नाचको संरक्षण गर्दै आएको स्थानीय राजेन्द्रबिक्रम कुँवर बताउँछन । उनले पछिल्लो समय सराय खेल्ने भन्दा हेर्नेहरूको संख्या धेरै भएपछि यसपटकको दशैंको अवसरमा अभियानै चलाएर सरायँ नाच संरक्षणमा युवाहरू परिचालन भएको बताए । कुँवरले पुराना पुस्ताहरू सकिदै जाँदा पुराना कला संस्कृति पनि हराउँदैै जाने संकट पैदा भएको भन्दै यसको संरक्षणमा सबै लाग्नु पर्नेमा जोड दिए ।

मन्दिरमा राखिएका तरवार निकालेर तिनै तरवारलाई घुमाउँदै एक आपसमा जोडिएर सराय नाच्ने गरिन्छ । सरायँ नाँच धेरैजसो गुल्मी लगायत अर्घाखाँची, कपिलवस्तु, दाङ, प्युठान लयागतका जिल्लाका कोट र शक्तिपिठहरूमा नाँच्ने प्रचलन छ । यसरी सरायँ नाच्दा देवी भगवती प्रसन्न हुने जनविश्वास रहेको छ ।

 

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?