ट्रेंडिंग:

>> प्रतिनिधिसभा बैठक आज बस्दै, यस्ता छन् कार्यसूची >> कोशी, गण्डकी र बाग्मती  प्रदेशमा चट्याङ्ग सहित वर्षा, यस्तो छ आजको मौसम पूर्वानुमान >> इन्धनको मूल्य घट्यो >> कोलनगर नजिकै थप पुरातात्विक बस्तु फेला >> मकैमा फौजी किराको प्रकोप >> प्रदेश सरकारका अस्थिर पर्यटन नीति र त्यसका असरहरू >> प्रगति विवरण होइन, काम देखाउ सरकार >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> मोटरबाटोले हरायो बटुवा हिंड्ने गोरेटो >> चाइना स्टेट कम्पनीको ३ वटा टिपर र एउटा जेसिबी प्रहरी नियन्त्रणमा >> काकाकुल रेक्चाबासी : पानी माग्न आन्दोलन >> छिपछिपे सहकारीका ७ जना पुर्पक्षका लागि कारागार चलान >> लुम्बिनीको वजेट ३८ अर्ब ९५ करोड (पूर्ण पाठ सहित) >> चिदिका–रुपन्देही सम्पर्क समाजको रक्तदान, १५१ युनिट रगत संकलन >> चाैथाे अधिवेशन । तेह्राैं बैंठक | लुम्बिनी प्रदेश सभा । २०८१ असार १ गते >> आईसीसीले पनि भन्यो– दक्षिण अफ्रिकाविरुद्ध नेपालको प्रदर्शन गर्व गर्न लायक >> राप्रपा नेपालले आगामी फागुनमा राष्ट्रिय महाधिवेशन गर्ने >> तिलोत्तमा व्यापार संघद्वारा ९ वटा वस्तुगत समिति गठन >> तिलोत्तमा व्यापार संघद्वारा कार्यालय प्रमुखको बिदाई र स्वागत >> मातृभाषी चलचित्रसम्बन्धी विचार गोष्ठी बुटवलमा सम्पन्न >> राष्ट्रपति पौडेल आजदेखि जर्मनीको औपचारिक भ्रमणमा >> दक्षिण अफ्रिकासँग १ रनले हार्‍यो नेपाल, सुपर ८ मा पुग्ने सम्भावना समाप्त >> नेपालले दक्षिण अफ्रिकालाई ११५ रनमै रोक्यो, कुशल भुर्तेलले लिए ४ विकेट >> नेपाल टस जितेर फिल्डिङ गर्दै, सागरको ठाउँमा सन्दीप >> अभिभावकको छहारी >> उल्टो धारमा सुल्टो धारणा >> ‘बल ब्वाय’ बाट कोच >> बाली बीमामा ‘बढेन आकर्षण’ >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> सप्तकोशी बैंकका पूर्वसीईओ नवीन सुवेदीलाई ३ वर्ष भन्दा बढी कैद, २ करोड बढी जरिवाना >> असार ३ गते सार्वजनिक बिदा >> गण्डकीमा फ्लोर क्रस गर्ने सांसद देवकोटा पदमुक्त >> विकास र राजनीतिलाई जोडेर लैजाऔं : पौडेल >> लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको रजिष्ट्रारमा तेस्रोपटक आचार्य >> चर्को गर्मीले विद्यार्थी बेहोस, सल्यानमा विद्यालय बन्द >> ‘हरेक ५० जना बालबालिकामा एकजनालाई अटिजम’ >> ताप्लेजुङमा पहिरोले घर बगाउंदा चारजनाको मृत्यु >> एमाले गुल्मीको अध्यक्षमा बालसिंह काउछा निर्वाचित >> वेस्ट इन्डिज पुग्यो नेपाली टोली : भोलि दक्षिण अफ्रिकासँग खेल्दै >> टी-२० विश्वकप :आज अफगानिस्तान र पीएनजी तथा अमेरिका र आयरल्याण्डबिच खेल हुँदै >> लुम्बिनी प्रदेशमा आज पनि पानी नपर्नेः यस्तो छ अन्य ठाउँमा मौसम पूर्वानुमान >> नेपालको शिक्षा नीतिमै अलमल : नैतिकता र संस्कारको खडेरी >> निर्माणाधीन नालामा माटोको ढिस्कोले पुरिंदा तीन मजदुरको मृत्यु >> किसानलाई उपकरण वितरण >> १६ दिने निःशुल्क वारिष्ठा तालिम सुरु >> रक्तदातालाई प्रोत्साहनको खाँचो >> बैँकको खाताबाट बचत गायब सेवाग्राहीको बिचल्ली ! >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> मानव विकास सूचकांकले गिज्याउँदै प्रदेश सरकार >> लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालमा असार १ गतेदेखि अनलाइन टिकेट सेवा 

तीजमा रमाएका चेलीबेटी

तीजको निहुँमा माईतीको दैलो टेक्ने, भेटघाट हुने, माइतीसँग मिठोमसिनो खाने, दिदीबहिनीहरू सँगसँगै गीत गाउने, नाचगान गर्ने, कामको व्यस्ततामा केही दिन ज्यानलाई आराम दिने चेलीबेटीका लागि तीजका रमाइला पक्ष हुन् ।
३१ भाद्र २०८०, आईतवार
३१ भाद्र २०८०, आईतवार

बुटवल, ३१ भदौ । अनिता अर्याल पाल्पाको मदनपोखराबाट तीज मनाउन माइती बुटवल बिहीबार नै आईपुगेकी हुन् । एक सन्तानकी आमा अर्याल तीज मनाउन आफ्नो माईती आएकी हुन् । बुढा बा आमा दाई भाउजु बुहारी र दिदी बहिनीसँग रमाएर तीज मनाउने उनले बताईन ।
उमेरले ४५ वर्ष पुगेकी अर्यालले तीज पहिले जस्तो नभएको बताउँछिन । उनी भन्छिन्–‘पहिला पहिला त तीज भनेपछि आफूले दुई÷तीन दिन अगाडि नै घरको काम सकाएर तीजको लागि तयारी गर्नुपर्ने अवस्था थियो । तर अहिले समय फेरिएको छ । पहिले बा आमाको मा एक दिन मात्रै दर खाने चलन थियो तर आजभोलि सबैकोमा पालैपालो खाने चलन छ । हामी चेलीहरूलाई त सबैकोमा जान पाउनु र रमाउन पाउनु दुबै खुशीको कुरा हो । समय अनुसार पर्व पनि फेरिएको हो कि ?

रूपन्देहीको सालझण्डी माईती भएकी यमकला भण्डारीलाई तीज पर्व फेरिएको लाग्छ तर धेरै अरूले भने जस्तो विकृती नभएको उनको बुझाई छ । तीज पनि अरू जस्तै चाडपर्व हो बाँकी यो पर्वमा महिलाहरू धेरै रमाउँछन् यसो भनिरहँदा दाजुभाई रमाउँदैनन् भन्ने होइन । हाम्रा दाजु भाई पनि हामी जाँदा नाच्दा रमाएकै छन् । फरक पहिले जस्तो त केही पनि छैन न तीज छ न अरू सबै समय अनुसार परिवर्तन भएका हुन । भण्डारी भन्छिन् पहिले पहिले महिला दिदी बहिनीका समूहहरू हुँदैनन थिए, जागिर खाने महिला कम थिए त्यसैले खाली माईत मात्रै जाने भन्ने चलन थियो तर आजभोलि जागिरेहरूका कार्यालय समूहहरूले पनि मनोरञ्जन गर्ने दाजु भाईहरूले पनि आफ्नै घर नभएर पाटी प्यालेसमा दिदी बहिनीहरूलाई एक दिन दर खुवाउँदैमा र नाच्दैमा त्यसलाई विकृति भन्ने मिल्दैन ।
तिलोत्तमानगर पालिकाकी मुना गुरुङ्ग पनि माइतीमा दाजुभाईले बोलाएर खान जाने रमाउने पर्व हो तीज यसमा महिलाले के नराम्रो गरेका छन् र वर्षदिनभरि आफ्नै घरमा दुःख सुख खाईन्छ । बाँकी केही दिनदेखि हामीलाई आफना माईतीले बोलाएर राम्रा भएर दर खान गएको मात्रै हो ।
समयको माग अनुसार नै तीज पर्व पनि अरू जस्तै मनाएको हो बाँकी बिकृति के मा दाजु भाईले बोलाएर दिदी बहिनीलाई खुवाउँदा के बिकृति हुन्छ र उनीहरूलाई जहाँ जसरी सजिलो लाग्छ त्यहि बोलाउँछन् हामी दिदी बहिनी जम्मा भएर रमाएर नाच्ने रमाउने पर्व हो हिजो हाम्रा आमा हजुर आमाले पनि तीजमा आफनो माईती जाने र रमाउने प्रचलन नै थियो । हिजोमा दिनमा पनि साउन लागे पछि तीजका गीत गाएर पर्वको शुरु गर्ने हाम्रो परम्परा हो अहिले पनि हामी सबै माईती र आफन्तकहाँ जान्छौ खाएर नाचेर रमाएका छौ केहि फरक छैन ।
तीज हिन्दू नारीहरूले मनाउने एउटा महŒवपूर्ण चाड हो । यो चाड भाद्र शुक्ल द्वितीयादेखि पञ्चमीसम्म ४ दिन मनाइन्छ । तीजमा भगवान शिवको आराधना गरिनुका साथै नाचगान मनोरञ्जन समेत गर्ने गरिन्छ । यो पर्व मुख्य रूपले नेपालभर मनाइन्छ भने भारतका कुनै कुनै क्षेत्रमा पनि मनाइन्छ ।

हिन्दू धार्मिक ग्रन्थ अनुसार राजा हिमालयले आफ्नी छोरी पार्वतीको कन्यादान भगवान विष्णुसँग गरिदिने वचन पार्वतीलाई मन नपरेपछि आफूले मन पराएको वर पाउन जङ्गल गएर शिवजीको तपस्या गर्न थालिन्। पार्वतीले तपस्या गरेको एक सय वर्ष पूरा भइसक्दा पनि आफूले गरेको तपस्याको फल नपाउँदा एक दिन उनले शिव लिङ्गको स्थापना गरी पानी पनि नपिइकन निराहार व्रत बस्न बसिन् ।
यसरी पार्वतीको कठोर बर्तको कारण शिवजी प्रकट भई ’चिताएको कुरा पुगोस’ भनी आशीर्वाद दिए पछि शिव पार्वतीको विवाह हुन पुगेको धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख छ । त्यो दिन भाद्र शुक्ल तृतीयाको दिन थियो। सोही तिथि देखि हिन्दू नारीहरूले यस दिनलाई उत्सवका रूपमा मनाउन थालेको र यो तीजको पर्वको रूपमा मनाउने चलन शुरु भएको हो ।

आधुनिकता सँगसँगै यसमा खाइने परिकारमा परिवर्तन आउँदै गएको छ । सामान्यतया दर मध्यरात १२ बजेअघि खाने चलन बसिसकेको छ । भोलिपल्ट दिनभर पानीसम्म पनि नखाई बस्नुपर्ने भएकोले दर खाने दिन राति ढिलासम्म बसेर पेटभरी खाने प्रचलन बसेको थियो ।
तीजको दिनका अतिरिक्त गणेश चतुर्थी र ऋषिपञ्चमीलाई पनि तीज पर्वकै रूपमा मनाइन्छ । खास गरी यसमा स्त्रीहरूले पतिको निम्ति निराहार रहेर भगवान शिव तथा पार्वतीसँग प्रार्थना गर्दछन् । यो दिन महिलाहरू बिहान चाँडै उठी नुहाई धुवाई गरेर दिनभरि जल, अन्न ग्रहण नगरी बर्त बस्ने गर्दछन् । बेलुकीपख घर, गाउँ र छिमेकका महिलाहरू भेला भई पूजाका सामान तथा मण्डप तयार गरी भगवान शिवको आराधना गर्ने प्रचलन रहेको छ ।

तीजमा विवाहिता महिलाहरू आफ्ना पतिको दीर्घायुको कामना गर्दै व्रत बसी नाचगान र मनोरञ्जन गर्छन् भने अविवाहिता सुयोग्य वरको आशा राखी बर्त बस्छन् । बर्तको समयमा महिलाहरूले तीजको बर्तकथा सुन्ने र समापनमा पूजा लगाई दान दक्षिणा गर्ने चलन रहेको छ । तीजको बर्त अन्य बर्त भन्दा फरक ढङ्गले लिइन्छ । यस दिन पानी सम्म पनि नखाई बर्त बस्नुपर्ने परम्परागत मान्यता रहेको भएपनि कतिपय महिलाहरू महादेवको पुजा आराधना पश्चात फलफूल ग्रहण गर्दछन । यसै दिन पार्वतीले आफ्नो तपस्या पूरा गरी शिवजी पाएको विश्वास गरिने हुनाले यस दिनलाई हर्षोल्लासका साथ नाचगान गरी मनाइने गरिन्छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?