श्रावण २८   |  2022 Aug 13    


साझा डबली

हामीलाई घेरिबसेको अन्धकार

बहुदलीय व्यवस्था पुर्नस्थापना भएको अबको केही महिनापछि ३३ वर्ष पुग्दैछ । यस बीचमा झण्डै एक दशक माओवादीको जनयुद्घ चल्यो । पुगनपुग चार वर्ष राजा ज्ञानेन्द्रको प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष शासन...
पुरा पढ्नुहोस

हामीलाई घेरिबसेको अन्धकार

बहुदलीय व्यवस्था पुर्नस्थापना भएको अबको केही महिनापछि ३३ वर्ष पुग्दैछ । यस बीचमा झण्डै एक दशक माओवादीको जनयुद्घ चल्यो । पुगनपुग चार वर्ष राजा ज्ञानेन्द्रको प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष शासन चल्यो । तिनका बीचमा पनि देशमा राजनीतिक दलहरु सक्रिय नै रहे । । तिनले कहिले माया र ताली पाए । कहिले घृणा र गाली पाए । तर मुलुक कहिल्यै दलविहीन भएन ।

तर बहुदलीय शासन व्यवस्थाको यो लामो कालखण्डमा कहिल्यै सूर्योदयको आभाष भएन । जहिल्यै अन्धकारको अव...
पुरा पढ्नुहोस

सपनाको विश्रान्ति

सपनाको बिउ छर्न निकै सजिलो छ । तर त्यसको, गोडमेल र मलजलको चाँजोपाँवो निकै मुुस्किल काम हो । पढाइ छोडेर कास्की जिल्लामा तत्कालीन मालेको कार्यकर्ता भैटोपलेको बेला घरबाट मेरो नाममा पुगेको सान...
पुरा पढ्नुहोस

सपनाको विश्रान्ति

सपनाको बिउ छर्न निकै सजिलो छ । तर त्यसको, गोडमेल र मलजलको चाँजोपाँवो निकै मुुस्किल काम हो । पढाइ छोडेर कास्की जिल्लामा तत्कालीन मालेको कार्यकर्ता भैटोपलेको बेला घरबाट मेरो नाममा पुगेको सानो चिठ्ठीले मर्माहत भएर प्रदेश लागेको थिएँ म । सोँचेजस्तो, मनले आँटेजस्तो कहाँ हुँदोरहेछ र ? सपनालाई थाती राखेर आरनमा बाले तताएको फलाममा घन बजार्नु, दैन्दिन्य प्रयोजनको लागि जंगल छिचोलेर सुकेका बाँसका दाउराको जोहो गर्नु, साथीहरुसँग भेटघाट गर्ने नाममा सिलाङ्ग तिर बरालिनु जस्ता बेतु...
पुरा पढ्नुहोस

तिम्रो सत्ताको परेड

अन्तिम किनारतिरको सुदूर गाउँले गोरेटोमा हिँड्दा मेरा पाइतलामा टाँसिएका धुलोले तिम्रो ‘भव्य’ राजधानीको सडक फोहर हुन सक्छ । मेरा आँसुले तिम्रो सवारी हिँड्ने सडक भिजेर चिप्लो हुन...
पुरा पढ्नुहोस

तिम्रो सत्ताको परेड

अन्तिम किनारतिरको सुदूर गाउँले गोरेटोमा हिँड्दा मेरा पाइतलामा टाँसिएका धुलोले तिम्रो ‘भव्य’ राजधानीको सडक फोहर हुन सक्छ । मेरा आँसुले तिम्रो सवारी हिँड्ने सडक भिजेर चिप्लो हुन सक्छ । मेरो अनशनले तिम्रो सत्ताको भोक ह्वात्तै बढाउन सक्छ । मौनतामा गुञ्जिरहने मेरा मानवीय नाराले तिम्रो अहङ्कारी सत्ताको डकारलाई चुनौती दिन सक्छ ।

म आएँ भने संयमले समयको सीमा नाघ्न सक्छ । विद्रोहले सत्ताको काँडे तारबार भत्काउन सक्छ । क्लान्त...
पुरा पढ्नुहोस

लखन, गंगालाल, वीपी , मदन र जीवराज आश्रितहरु

आकाशमा बादल भई उडिरहेको छु । बादल हुनुभन्दा पहिले म एक मानिस थिएँ । ज्ञान र सत्यको खोजीमा हिंडिरहेको मानिस थिएँ ।...
पुरा पढ्नुहोस

लखन, गंगालाल, वीपी , मदन र जीवराज आश्रितहरु

आकाशमा बादल भई उडिरहेको छु ।

बादल हुनुभन्दा पहिले म एक मानिस थिएँ ।

ज्ञान र सत्यको खोजीमा हिंडिरहेको मानिस थिएँ । स्वतन्त्रता र मुक्तिको खोजीमा हिँडिरहेको मानिस थिएँ । नदीको उल्टो धारमा पौडिएर किनारा खोजिरहेको मानिस थिएँ ।

मलाई मुक्तिका लागि विगतमा विश्वास थिएन । इतिहासमा विश्वास थिएन । पुराना किताब र पुराना नेतृत्वमा विश्वास थिएन । सिद्धान्तहरुको रटानमा...
पुरा पढ्नुहोस

महाकाव्य जस्तै बजै

गएको साता एक बिहान छतमा लुगा सुकाउँदै थिएँ । बजै हल्का धङ्धङाउँदै म छेउ आइपुग्नु भयो । सिंढी चढ्दा सास बढेर स्याँ स्याँ गर्दै हुनुहुन्थ्यो । मैले...
पुरा पढ्नुहोस

महाकाव्य जस्तै बजै

गएको साता एक बिहान छतमा लुगा सुकाउँदै थिएँ । बजै हल्का धङ्धङाउँदै म छेउ आइपुग्नु भयो । सिंढी चढ्दा सास बढेर स्याँ स्याँ गर्दै हुनुहुन्थ्यो ।


मैले ढोगेँ । बजैले सधै जस्तै आशीर्वाद दिनुभयो –‘ठूलो मन्छे भएस् बाबु !’


दशैंमा होस् वा अरु बेला, बजैले मलाई सधैं ‘लाउरे भएस् । केप्टन, लप्टन, सुब्दार, हल्दार, जम्दार भएस्’ भन्ने आसिक दिनु हुन्थ्यो । बाल्य कालमा...
पुरा पढ्नुहोस

बसी बियाँलो

पद्य प्रसादः न नाक न ओँठ न देखिन्छ मुखन जुँगा न दाडी हाय कस्तो दुःखढाक्दिन्छ माक्स फुली र मुन्द्री गाला बने कि स्याउ या गुन्द्री ।। गजल रामः हिउ...
पुरा पढ्नुहोस

बसी बियाँलो

पद्य प्रसादः
न नाक न ओँठ न देखिन्छ मुख
न जुँगा न दाडी हाय कस्तो दुःख
ढाक्दिन्छ माक्स फुली र मुन्द्री
गाला बने कि स्याउ या गुन्द्री ।।

गजल रामः
हिउँमाथि पाइला टेक्दा हिमाल डग्मगायो
कोपिलामा भमर झुल्दा फूल मग्मगायो
तिमीजस्तै म हुन्थेँ त चुम्थेँ तारा जुन
प्रकृतिले रुप दिन किन अक्मकायो ?।।


गद्य बहादुरः
करेसामा फूल फूलेर के काम भयो
जब चढ्दैन मन्दिरमा भने
तिमीसँग अर्ब...
पुरा पढ्नुहोस

नारी, मातृत्व र यसको संवर्द्धन

आमा, हजुरआमा, बहिनी, दिदी, फुपू, छोरी, काकी, सानीमा, ठूलीआँ, श्रीमती, सासू, जेठ्सासू, साली, मितेनी, गुरुमा...
पुरा पढ्नुहोस

नारी, मातृत्व र यसको संवर्द्धन

आमा, हजुरआमा, बहिनी, दिदी, फुपू, छोरी, काकी, सानीमा, ठूलीआँ, श्रीमती, सासू, जेठ्सासू, साली, मितेनी, गुरुमा ..सबै नारीकै विशिष्ट रूप हुन् । सम्पूर्ण नारीको परम लक्ष्य आमा हो । त्यसैले त शास्त्रले आमाको देवत्वकरण गरी मातृ देवो भवः भनेर संसारको सृष्टि, स्थितिकारक मातृत्वको उच्च सम्मान गरेको छ । यसै गरी दश उपाध्याय बराबर एक आचार्य, दश आचार्य बराबर एक गुरु, दश गुरु बराबर एक बुबा र दश बुबा...
पुरा पढ्नुहोस

पति लिन हिँडेकी युवती

जनसंख्याको ठूलो हिस्साले आशालु नजरले हेरिहेको थियो । तर हेर्दा हेर्दै एउटा ‘कम्युनिष्ट पार्टी’ को हँसिया र घनवाला झण्डा मजदुर–किसान र अन्तिम किनारको उपेक्षित दुखियाहरुको...
पुरा पढ्नुहोस

पति लिन हिँडेकी युवती

जनसंख्याको ठूलो हिस्साले आशालु नजरले हेरिहेको थियो । तर हेर्दा हेर्दै एउटा ‘कम्युनिष्ट पार्टी’ को हँसिया र घनवाला झण्डा मजदुर–किसान र अन्तिम किनारको उपेक्षित दुखियाहरुको हातबाट गैंडाको अघिल्लो खुट्टामा पुग्यो । यता एकसिंगे गैडा मखमेल भएर प्रसन्न मुद्रामा पछिल्ला दुई खुट्टामा उभिएको छ, उता दुखिया जनहरु बढ्दो महंगी, बेरोजगारी र ‘भ्रष्ट–सुशासन’ले बोकाएको भारी बोक्न नसकेर चौपाया बनेर घिस्रिरहेका छन् । यता भुँइको मानिस दुःखले थिलोथिल...
पुरा पढ्नुहोस

बादल पारिको देशमा

गर्भमा नौ महिनासम्म खेलेर आमाको पहिलो सन्तानको रुपमा बडो कष्टका साथ म धरतीमा ओर्लिएँ । तर ओर्लेदेखि नै म एक किसिमको छटपटीमा थिएँ । मैले धार्जेले आमाको मुख हेरिरहन पाइनँ । आमाको छातीमा मुख...
पुरा पढ्नुहोस

बादल पारिको देशमा

गर्भमा नौ महिनासम्म खेलेर आमाको पहिलो सन्तानको रुपमा बडो कष्टका साथ म धरतीमा ओर्लिएँ । तर ओर्लेदेखि नै म एक किसिमको छटपटीमा थिएँ । मैले धार्जेले आमाको मुख हेरिरहन पाइनँ । आमाको छातीमा मुख जोडेर मातृस्नेहको न्यानो अघाउन्जेल महसुश गर्न पाइनँ । ओर्लिने बित्तिकै चिसो महशुस भयो । त्यो चिसोले मेरो नाजुक शरीरलाई कोतर्न थाल्यो ।

आमाजस्तै कमजोर थिएँ म । दुबलो पातलो थिएँ । ठयाक्कै आमा जस्तो ! तर रंग भने गोरो । काली आमाको गोरो शिशु भएर म...
पुरा पढ्नुहोस

श्रीमतीलाई लाहुरेको चिठ्ठी

लाहुरे जीवन अरूले देख्दा निकै अच्छा देखिन्छ तर घर आउँदा इदमभ्रष्टं उदम्भ्रष्टं दिक्कलाग्दो हुन्छ । मूलाबारीमा झार हल्केको खेतबारीका साँधकिला लथालिङ्ग गोठ कडकुरा भताभुङ्ग । लाहुरबाट चिटिक्क...
पुरा पढ्नुहोस

श्रीमतीलाई लाहुरेको चिठ्ठी

लाहुरे जीवन अरूले देख्दा निकै अच्छा देखिन्छ तर घर आउँदा इदमभ्रष्टं उदम्भ्रष्टं दिक्कलाग्दो हुन्छ । मूलाबारीमा झार हल्केको खेतबारीका साँधकिला लथालिङ्ग गोठ कडकुरा भताभुङ्ग । लाहुरबाट चिटिक्क पारेर ल्याएका कपडा पसिनाले र माटाले कट्कटिउन्जेल काम गरेर बल्लतल्ल घरव्यवहार साविक बनाउँदा नबनाउँदै फर्कने बेला आइहाल्छ ।


यो लाहुरेलाई श्रीमतीको मोटोपनको ज्यादा चिन्ता छ । त्यसैले बिहान व्यायामका सूत्र सिकाउन तल्लीन रहँदा श्रीमतीले टेर्...
पुरा पढ्नुहोस