जेठ ३ २०७८   |  2021 May 17    


लेख रचना

नकारात्मकताको पराकाष्ठा

सार्वजनिकमञ्च र सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलाइएका नकारात्मक अभिव्यक्तिले अत्यन्त चिन्ता, आक्रोश र वेचैनी सिर्जना गरेका छन् । यीअभिव्यक्ति कसैकाप्रति अधिक रिस वा घृणा वा विरोध वा गलत सिद्ध गर्न...
पुरा पढ्नुहोस

नकारात्मकताको पराकाष्ठा

सार्वजनिकमञ्च र सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलाइएका नकारात्मक अभिव्यक्तिले अत्यन्त चिन्ता, आक्रोश र वेचैनी सिर्जना गरेका छन् । यीअभिव्यक्ति कसैकाप्रति अधिक रिस वा घृणा वा विरोध वा गलत सिद्ध गर्नाकालागि प्रयोग गरिएका हुन् । यसप्रकारका भनाइमा अतिरञ्जितभाव, आक्रामक भाषा शैली, लाक्षणिक उपमाहरूको प्रयोग गरिन्छ । विरोधको एकप्रकारको तरिका व्यंग्यात्मक अभिव्यक्ति हो । तर केही वर्षयता उच्च राजनैतिक नेतृत्वदेखि सर्वसाधारणसम्मका अभिव्यक्तिमा उच्छृंखल, छाडा, गालिगलौजको भाषा प्रयोग...
पुरा पढ्नुहोस

दिगो विकास लक्ष्यको स्थानीयकरण

विषय प्रवेश स्थानीय तह नागरिकका नजिकका सरकारका रुपमा क्रियाशील छन् ।नागरिकसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने स्थानीय तहले आफ्ना आवद्यिक तथा वार्षिक योजना र बजेट तर्जुमा गर्...
पुरा पढ्नुहोस

दिगो विकास लक्ष्यको स्थानीयकरण

विषय प्रवेश
स्थानीय तह नागरिकका नजिकका सरकारका रुपमा क्रियाशील छन् ।नागरिकसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने स्थानीय तहले आफ्ना आवद्यिक तथा वार्षिक योजना र बजेट तर्जुमा गर्दा राज्यका राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय प्रतिवद्धतालाई समेत आत्मसात गरेका छन् । दिगो विकासको लक्ष्य हासिल गर्ने प्रमुख माध्यम पनि तीन तहका सरकारहरुले लिएको समष्टिगत नीति नै हो । शासन पद्वतिमा विभिन्न जात जाति वर्ग क्षेत्र लिङ्ग र समुदायका नागरिकहरुको स्वामित्व सहभागिता र पहुँच अभि...
पुरा पढ्नुहोस

कोभिड–१९ र राजनीति

मानिसहरूलाई कोभिड–१९ महामारीको भेलले लपेटिरहेका बेला नेपालका राजनैतिक दलका नेताहरू मात्रहोइन बुद्धिजीवी, पत्रकार, मानवअधिकारकर्मी र राजनैतिक फाइदाको अनुभव लिइसकेका सर्बसाधारणहरूसमेत...
पुरा पढ्नुहोस

कोभिड–१९ र राजनीति

मानिसहरूलाई कोभिड–१९ महामारीको भेलले लपेटिरहेका बेला नेपालका राजनैतिक दलका नेताहरू मात्रहोइन बुद्धिजीवी, पत्रकार, मानवअधिकारकर्मी र राजनैतिक फाइदाको अनुभव लिइसकेका सर्बसाधारणहरूसमेत सत्ता राजनीतिको क्रिया–प्रतिक्रियात्मक षड्यन्त्र र अफवाह फैलाउन हदैसम्म लागिरहेको हुँदा आममानिसहरूमा निराशा र तनाव बढेको छ । नयाँ भेरियन्टसहितको कोभिड–१९ बाट भारतका विभिन्न ठाउँहरूमा गम्भीर असर परेको र नेपालसँगको खुला सिमाना, अर्थ तथा सामाजिक सम्बन्ध र केहीमात्रामा कु...
पुरा पढ्नुहोस

त्यो कहालीलाग्दो दिन सम्झँदा

बैशाख २३ गते धार्मिक शहीद पं. नारायण प्रसाद पोखरेलको स्मृति दिवस हो । यस क्रान्तिकारी समाज सुधारकको रहस्यमय हत्याको डेढ दशक पार भइसकेको छ । गोरखाको लुईंटेल स्कुलका तीनजना छात्रमध्ये पोखरेल...
पुरा पढ्नुहोस

त्यो कहालीलाग्दो दिन सम्झँदा

बैशाख २३ गते धार्मिक शहीद पं. नारायण प्रसाद पोखरेलको स्मृति दिवस हो । यस क्रान्तिकारी समाज सुधारकको रहस्यमय हत्याको डेढ दशक पार भइसकेको छ । गोरखाको लुईंटेल स्कुलका तीनजना छात्रमध्ये पोखरेल एक थिए । रुपन्देहीको इतिहासमा यो दिन एक यस्तो दिनको रुपमा संझनामा रहनेछ, जसलाई संझन नपरोस् भन्ने सबैको चाहना छ ।


देशको भौतिक विकास, आध्यात्मिक जागरण र अस्पश्र्यशता निवारणमा अभूतपूर्व काम गर्ने पं. पोखरलेको हत्याको खबर विश्वभरि नै जंगलको...
पुरा पढ्नुहोस

नेत्र पन्थीको चीन यात्रालाई नियाल्दा

गत चैत्र २८ गतेको कुरा हो । दिउँसो अचानक नेत्र पन्थीजी हाम्रो घरमा आउनु भयो । उहाँ केही वर्षदेखि हाम्रो घरमा आउनु भएको थिएन । नेता मान्छे ब्यस्तताले पनि होला वा राजनीति गर्ने मान्छे भएकोले...
पुरा पढ्नुहोस

नेत्र पन्थीको चीन यात्रालाई नियाल्दा

गत चैत्र २८ गतेको कुरा हो । दिउँसो अचानक नेत्र पन्थीजी हाम्रो घरमा आउनु भयो । उहाँ केही वर्षदेखि हाम्रो घरमा आउनु भएको थिएन । नेता मान्छे ब्यस्तताले पनि होला वा राजनीति गर्ने मान्छे भएकोले हामीसँग काम नपरेर पनि हुन सक्छ । अहिले मदनजी बिरामी हुनुहुन्छ भन्ने सुनेर होला भेटघाटका लागि आउनु भयो । शुरुमा मैले यही बुझें । उहाँहरु दुबै बसेर सन्चो विसन्चो आदान प्रदान गर्नु भयो । म चिया पानीतिर लागें । त्यति नै बेला उहाँले एउटा पुस्तक निकालेर मलाई दिंदै भन्नुभयो, “दुर...
पुरा पढ्नुहोस

शैक्षिक संस्था सञ्चालनमा चुनौती

कोभिड १९ महामारी पुनः फैलिंदै गैरहेको सन्दर्भमा विद्यालय तथा उच्च शिक्षा सञ्चालन गरिरहने कि बन्द गर्ने निर्णय गर्नुपूर्व गम्भीर समीक्षा र आवश्यक स्वास्थ्य तथा प्रविधि व्यवस्थाका लागि सघन क...
पुरा पढ्नुहोस

शैक्षिक संस्था सञ्चालनमा चुनौती

कोभिड १९ महामारी पुनः फैलिंदै गैरहेको सन्दर्भमा विद्यालय तथा उच्च शिक्षा सञ्चालन गरिरहने कि बन्द गर्ने निर्णय गर्नुपूर्व गम्भीर समीक्षा र आवश्यक स्वास्थ्य तथा प्रविधि व्यवस्थाका लागि सघन कार्यक्रम सञ्चालन गर्नु आवश्यक छ । गत वर्ष दुईओटा मात्र संक्रमित व्यक्ति भएको अवस्थामा सरकारले आकस्मिक बाहेक शिक्षासहित सबै सेवा बन्द गरी लकडाउन ग¥यो । अर्को दिनदेखि शुरू हुने माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइइ) समेत स्थगित गरियो । विद्यालय तथा उच्च शिक्षाका वार्षिक परीक्षासमेत वैक...
पुरा पढ्नुहोस

वातावरणीय दृष्टिमा २०७७

वि.स. २०७७ साल अन्य वर्षजस्तो सामान्य रुपमा नभई मानिसको जीवनमा विर्सनै नसकिने समयको रुपमा रहेको छ । विश्वब्यापी रुपमा फैलिएको कोभिड १९ को संक्रमणसंगै शुरु भएको २०७७ साल वर्षैभरि यसबाट पिडि...
पुरा पढ्नुहोस

वातावरणीय दृष्टिमा २०७७

वि.स. २०७७ साल अन्य वर्षजस्तो सामान्य रुपमा नभई मानिसको जीवनमा विर्सनै नसकिने समयको रुपमा रहेको छ । विश्वब्यापी रुपमा फैलिएको कोभिड १९ को संक्रमणसंगै शुरु भएको २०७७ साल वर्षैभरि यसबाट पिडित रहँदा त्यसले विश्वकै आर्थिक, सामाजिक र पर्यावरणीय प्रणालीमा गम्भीर असर पारिरहेको छ । सालको शुरुमा हामी जुन अवस्थामा थियौँ, साल सकिन थाल्दा कोरोनाको नयाँ स्वरुपहरु देखिएकोले चैत्रको अन्त्यतिर झन् बढी त्रसित बनाएको छ । हामी नेपालीले वर्षभरि आर्थिक, सामाजिक र राजनैतिक क्षेत्रमा धे...
पुरा पढ्नुहोस

लुम्बिनी प्रदेशमा आगलागीको जोखिम कति ?

लामो समयदेखि पानी नपरेकोले यसपाली सुख्खापन बढी देखिएको छ । गर्मी नलाग्दै देशभरी आगलागी र डढेलोका समाचारहरु आइरहेका छन् । आगलागीको चपेटामा वनजंगल, व्यवसायिक क्षेत्र र गाउँघरहरु जल्ने क्रम ब...
पुरा पढ्नुहोस

लुम्बिनी प्रदेशमा आगलागीको जोखिम कति ?

लामो समयदेखि पानी नपरेकोले यसपाली सुख्खापन बढी देखिएको छ । गर्मी नलाग्दै देशभरी आगलागी र डढेलोका समाचारहरु आइरहेका छन् । आगलागीको चपेटामा वनजंगल, व्यवसायिक क्षेत्र र गाउँघरहरु जल्ने क्रम बढिरहेको छ । २०७७ बैशाखदेखि फाल्गुनको तेश्रो साकीयतासम्म आइपुग्दा देशभरमा एक हजार ९२८ वटा आगलागीका घटनाहरु भएका छन् र ति घटनामा ७७ जनाले ज्यान गुमाईसकेका छन् । फाल्गुनको अघिल्ला ३ सातामा मात्र आगलागीका २०५ वटा घटनामा परेर १० जनाको ज्यान गएको छ । यी आंकडाहरुलाइ अध्ययन गर्दा यसपालीक...
पुरा पढ्नुहोस

फरक प्रसंगमा फरक टिप्पणी !!

मेरा साथीहरु अक्सर गरेर सोध्ने गर्दछन् — अर्जुनजी सञ्चै छ ? आज के कार्...
पुरा पढ्नुहोस

फरक प्रसंगमा फरक टिप्पणी !!

मेरा साथीहरु अक्सर गरेर सोध्ने गर्दछन् —

अर्जुनजी सञ्चै छ ?

आज के कार्यक्रम छ ?


पहिलो जिज्ञासामा म भन्छु सन्चै छु । यथार्थमा म दिनको नौ प्रकारका औषधि खान्छु । स्वाथ्य विमा गरेको छु । विमाको सुविधामा लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालले पहिलो पल्ट तीन महिनाको औषधि दिएको छ । ल्याव टेस्ट लगायत सम्पूर्ण...
पुरा पढ्नुहोस

बैज्ञानिक वन व्यवस्थापनको बाटो

सरकारले वार्षिक ६ देखि १२ करोड घन फिट काठ दिगो रुपमा उत्पादन हुने, करिव १३ लाख मानिसले वर्षैभरी रोजगारी पाउने र राज्यले २० देखि ४० अर्ब रुपियाँ प्रतिवर्ष राजस्व प्राप्त गर्ने दावीका साथ वि...
पुरा पढ्नुहोस

बैज्ञानिक वन व्यवस्थापनको बाटो

सरकारले वार्षिक ६ देखि १२ करोड घन फिट काठ दिगो रुपमा उत्पादन हुने, करिव १३ लाख मानिसले वर्षैभरी रोजगारी पाउने र राज्यले २० देखि ४० अर्ब रुपियाँ प्रतिवर्ष राजस्व प्राप्त गर्ने दावीका साथ वि.स. २०७१ सालदेखि शुरु गरेको बैज्ञानिक वन व्यवस्थापन कार्यक्रम ७ वर्ष पुरा नहुदै विवादले घेरिएर खारेज हुने अवस्थामा पुगेको छ । अहिले वनमा भएका रुखहरु काटेर काठ उत्पादन गर्ने , ८० वर्षमा सबै पुराना रुखहरु हटाएर नयाँ रुखहरु हुर्काउने र यसले वनक्षेत्रमा अभूतपूर्व लाभ हासिल हुने सरकार...
पुरा पढ्नुहोस