मंसिर १७ २०७७   |  2020 Dec 02    


लेख रचना

नेपाल सम्वत् को महत्व

परिचयराष्ट्रिय विभूति शंखधर साख्वाले देशभरका जनतालाई ऋण मुक्त गरेर चलाएको सम्वत् नै नेपाल सम्वत हो । यो चन्द्र मासमा आधारित साल हो । त्यसैले यसको प्रर्वतक शंखधर साख्...
पुरा पढ्नुहोस

नेपाल सम्वत् को महत्व

परिचय
राष्ट्रिय विभूति शंखधर साख्वाले देशभरका जनतालाई ऋण मुक्त गरेर चलाएको सम्वत् नै नेपाल सम्वत हो । यो चन्द्र मासमा आधारित साल हो । त्यसैले यसको प्रर्वतक शंखधर साख्वा हुन् ।

स्थापना
नेपाल सम्वत वि.स. ९३६ कार्तिक शुक्ल प्रतिपदा तदनुसार सन इ.स. ८७९ अक्टुवर २० तारिखदेखि भक्तपुरका राजा राधवदेवको आज्ञामा चलेको थियो । नेपालमा औपचारिक रुपमा यो सम्वत पृथ्वी नारायण शाहको पालासम्म प्रचलनमा रह...
पुरा पढ्नुहोस

ऋद्धि सिद्धिकी देवी लक्ष्मीको पूजा पर्व दीपावली

नीतिशास्त्रीहरुले धनको मुक्त कण्ठले प्रशंसा गरेका छन् । आचार्य कौटिल्यले भनेका छन् अर्थले नै धर्म र कामका आवश्यकता पूरा हुन्छन् । आचार्य शुक्रले भनेका छन् धन महत्त्वपूर्ण भएकाले प्राण संकट...
पुरा पढ्नुहोस

ऋद्धि सिद्धिकी देवी लक्ष्मीको पूजा पर्व दीपावली

नीतिशास्त्रीहरुले धनको मुक्त कण्ठले प्रशंसा गरेका छन् । आचार्य कौटिल्यले भनेका छन् अर्थले नै धर्म र कामका आवश्यकता पूरा हुन्छन् । आचार्य शुक्रले भनेका छन् धन महत्त्वपूर्ण भएकाले प्राण संकटमा पारेर भए पनि अर्थ आर्जनका प्रयास गर्नुपर्छ । आचार्य विष्णु शर्माले भनेका छन्– जसरी भोजनले गर्दा शरीरका सशक्त बनेका इन्द्रियहरुले शरीरका सम्पूर्ण काम आफैं गरिरहेका हुन्छन्, त्यसैगरी धन उपस्थित हुनासाथ मानिसका सबै आवश्यकता आफैं पूरा भइरहेका हुन्छन् । त्यसैले वित्तलाई समस्त...
पुरा पढ्नुहोस

कोजाग्रत पूर्णिमा

पात्रहरू— पराशर— गुरु, निर्मला— स्थानीय शिक्षक, गोविन्द— स्थानीय सामाजिक कार्यकर्तादृश्य— निर्मला र गोविन्द बाटो किनारको चौपारीमा बसेका छन् । ग...
पुरा पढ्नुहोस

कोजाग्रत पूर्णिमा

पात्रहरू— पराशर— गुरु, निर्मला— स्थानीय शिक्षक, गोविन्द— स्थानीय सामाजिक कार्यकर्ता
दृश्य— निर्मला र गोविन्द बाटो किनारको चौपारीमा बसेका छन् । गुरु कतै जानका लागि हतार हतारमा पाइला चालिरहेका छन् । सबैले मुखौटो अर्थात् मास्क लगाएका छन् ।


गोविन्द— गुरुज्यु, गुरुज्यु ।
पराशर— (यसो पछाडि फर्केर हेर्दै) बाबुले मलाई बोलाउनुभएको हो र ?
गोविन्द— हजुर गुरु, पाउलागि ।
प...
पुरा पढ्नुहोस

दशैँ एकः अवसर अनेक

दशैँ नजिकिँदै जाँदा गाउँ शहरमा उत्साहजन्य चहलपहल शुरु हुन्छ । बजार जुर्मुराउँछ, यातायात क्षेत्र व्यस्त हुन्छ । सबै यातायात रुटमा गाडीहरुको व्यस्तता बढ्छ । एक ठाउँ छोडेर अर्को ठाउँमा जानेहर...
पुरा पढ्नुहोस

दशैँ एकः अवसर अनेक

दशैँ नजिकिँदै जाँदा गाउँ शहरमा उत्साहजन्य चहलपहल शुरु हुन्छ । बजार जुर्मुराउँछ, यातायात क्षेत्र व्यस्त हुन्छ । सबै यातायात रुटमा गाडीहरुको व्यस्तता बढ्छ । एक ठाउँ छोडेर अर्को ठाउँमा जानेहरुको हतारो हेर्नलायकको हुन्छ । दशैँ मान्नकालागि एक ठाउँदेखि अर्को ठाउँमा जानेहरुमात्र हैन, दशैँ मान्दै नमान्ने र मान्न नहुनेहरुले समेत दशैँमा घर जाने, दशैँमा साथीभाइ र आफन्त भेट्ने र घुम्ने योजना बनाएका हुन्छन् । अहिले दशैँ आइसक्दा पनि विगतमा देखिएकोजस्तो चहलपहल, उत्साह र योजनाहरु...
पुरा पढ्नुहोस

महिला र दलितप्रति दशैंको सन्देश

मानव विकास सँगसँगै हाम्रा चाडपर्व,रितिरिवाज,धर्म संस्कार पनि मानवको आवश्यकता अनुसार साथसाथै आएको हो । धर्म संस्कार मानिसले मात्रै मान्दछ । चलन चल्तीमा ल्याउने र विस्तारै संस्कारलाई अनुसरण...
पुरा पढ्नुहोस

महिला र दलितप्रति दशैंको सन्देश

मानव विकास सँगसँगै हाम्रा चाडपर्व,रितिरिवाज,धर्म संस्कार पनि मानवको आवश्यकता अनुसार साथसाथै आएको हो । धर्म संस्कार मानिसले मात्रै मान्दछ । चलन चल्तीमा ल्याउने र विस्तारै संस्कारलाई अनुसरण गर्ने काम मान्छेले मात्रै गर्दै आएको देखिन्छ । धर्म संस्कार मानवलाई मात्रै लागु भएको पाइन्छ । सबै प्रकारको सर्वाङगिर्ण विकास जस्तै हाँस्ने,रुने र सोच्ने शक्ति मान्छेले मात्रै पाएको हुन्छ । आपनो परंपरा अनुसार काजक्रिया गर्ने र दुखसुख व्यक्त गर्ने कार्य जनावरले गर्न सक्दैन । प्रत्य...
पुरा पढ्नुहोस

किन बढिरहेका छन् अपराधहरु ?

अपराध बिभिन्न किसिमका हुन्छन् । जस्तो बलात्कार, हत्या, चोरी, ठगी, भ्रष्टाचार, देशद्रोह आदि । तर हाम्रो देशमा भ्रष्टाचार र देशद्रोहलाई अपराध मानेको पाइँदैन । किनभने यहाँ प्रधानमन्त्री, मन्त...
पुरा पढ्नुहोस

किन बढिरहेका छन् अपराधहरु ?

अपराध बिभिन्न किसिमका हुन्छन् । जस्तो बलात्कार, हत्या, चोरी, ठगी, भ्रष्टाचार, देशद्रोह आदि । तर हाम्रो देशमा भ्रष्टाचार र देशद्रोहलाई अपराध मानेको पाइँदैन । किनभने यहाँ प्रधानमन्त्री, मन्त्री, नेता र उच्चतहका कर्मचारीले बिगतमा र अहिले पनि गरिरहेका भ्रष्टाचारका नालीबेलीहरु भनिसाध्य र सुनिसाध्य छैन । तर, यिनीहरुलाई अपवादबाहेक कारवाही हुँदैन । किनभने छानबिन गर्ने र सजाय दिने जिम्मा पाउनेको पदमा यी नेताकै पकेटका मान्छेहरु भर्ती गरिएका छन् र उनीहरु पनि भ्रष्टाचारमा सहभ...
पुरा पढ्नुहोस

कार्यकर्ताको दुःख कसले बुझ्ने ?

संस्कृतमा एउटा श्लोक छ— नानाशास्त्र पठेन लोके नाना दैवतःपुजनम् । आत्मज...
पुरा पढ्नुहोस

कार्यकर्ताको दुःख कसले बुझ्ने ?

संस्कृतमा एउटा श्लोक छ—

नानाशास्त्र पठेन लोके नाना दैवतःपुजनम् ।

आत्मज्ञान विनापार्थ सर्व कर्म निरर्थकम् ।।


यसको अर्थ हुन्छः मानिसहरु धर्म कमाउन भनि विभिन्नप्रकारका शास्त्रहरु वाचन गर्दछन्, अनेकौं प्रकारका देवी देवताहरुको पूजाअर्चना गर्दछन् तर जेसुकै र जतिसुकै धार्मि...
पुरा पढ्नुहोस

लुम्बिनी प्रदेशको राजधानीले उठाएको प्रश्न

भर्खरै ५ नं. प्रदेशको संसदले प्रदेशको नाम लुम्बिनी भनी नामाकरण गर्यो भने आसपासका जिल्ला अर्घाखा“ची र प्युठानका केही भुभागलाई समेट्ने गरी मुख्य रुपमा दांग जिल्लाको भालुवांगलाई राजधानी...
पुरा पढ्नुहोस

लुम्बिनी प्रदेशको राजधानीले उठाएको प्रश्न

भर्खरै ५ नं. प्रदेशको संसदले प्रदेशको नाम लुम्बिनी भनी नामाकरण गर्यो भने आसपासका जिल्ला अर्घाखा“ची र प्युठानका केही भुभागलाई समेट्ने गरी मुख्य रुपमा दांग जिल्लाको भालुवांगलाई राजधानी भनी घोषणा गर्यो । यो एक ऐतिहासिक घटनासंगै यसले रुपन्देहीमा र विषेश गरी बुटवलमा राजनैतिक र वैचारिक रुपले ठूलो वहसको उठान गरेको छ । रुपन्देही भित्रमात्रै बहस सीमित नभएर यसले राष्ट्रव्यापी रुपमा एउटा ओजिलो बहसको विषय बनाइदिएको छ । रुपन्देहीमा विभिन्न संघ संस्थाहरुले आयोजना गरेका अन...
पुरा पढ्नुहोस

जोगिएला देउखुरी ?

लामो समयदेखिको अन्यौलता र विवादपछि प्रदेश ५ ले नाम राजधानी पाएको छ । प्रदेश सभाले प्रदेशको नाम लुम्बिनी र प्रदेश राजधानी अर्घाखाँचीको केहि भूभागसहित दाङ्गको देउखुरी क्षेत्रलाई राजधानी बनाउ...
पुरा पढ्नुहोस

जोगिएला देउखुरी ?

लामो समयदेखिको अन्यौलता र विवादपछि प्रदेश ५ ले नाम राजधानी पाएको छ । प्रदेश सभाले प्रदेशको नाम लुम्बिनी र प्रदेश राजधानी अर्घाखाँचीको केहि भूभागसहित दाङ्गको देउखुरी क्षेत्रलाई राजधानी बनाउने प्रस्ताब प्रदेशसभाले पास गरेको छ । प्रदेशको राजधानी दांग वा बुटवल भन्ने विवाद रहेकै बेलामा प्रदेशको भौगोलिक संरचनाअनुसार झन्डै बीच भागमा पर्ने देउखुरी उपत्यका अब प्रदेश राजधानी बनेको छ । प्रदेश सरकारले राप्तीनदि किनारका साबिकका लालमटिया, सिसहनिया, गोबरडिहा, गङ्गा परस्पुर र गढव...
पुरा पढ्नुहोस

देशलाई एमसीसी आवश्यक नै हो त ?

अहिले कोरोना महामारीले सन्सारलाई आक्रान्त बनाइरहेको छ । सन्सारका सबै देशहरु अहिले आफ्ना जनतालाई कोरोनाबाट कसरी बचाउने र यसबिरुद्धको खोप छिट्टै कसरी तयार गर्न सकिन्छ भनि लागीपरेका छन् । तर,...
पुरा पढ्नुहोस

देशलाई एमसीसी आवश्यक नै हो त ?

अहिले कोरोना महामारीले सन्सारलाई आक्रान्त बनाइरहेको छ । सन्सारका सबै देशहरु अहिले आफ्ना जनतालाई कोरोनाबाट कसरी बचाउने र यसबिरुद्धको खोप छिट्टै कसरी तयार गर्न सकिन्छ भनि लागीपरेका छन् । तर, हाम्रो देशको सरकार यस महामारीबाट जनताको जिउज्यानको सुरक्षामा लागी पर्नुभन्दा अन्य कुराहरु जस्तोः मन्त्रीहरुको भागबण्डा, अन्य रिक्त पदहरुको भागबण्डा, सांसद बिकास कोषको बाँडफाँड आदि कुराहरुमा अल्मलिइरहेको देखिन्छ । अहिले देशमा नेकपाको दुई तिहाइको सरकार छ ।

पुरा पढ्नुहोस