ट्रेंडिंग:

>> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> ह्वील चियर वितरण >> राप्ती नदीमा माछा मार्ने क्रममा बगेर एक युवा वेपत्ता >> दाङमा मुटुका बिरामीको छैन तथ्याङ्क >> बुटवल उद्योग बाणिज्य संघको नेतृत्वका लागि अर्यालको प्यानल घोषणा >> बुटवलको समृद्धिको लागि औधोगिक क्षेत्र विकासको फड्को मार्ने थलो >> तिलोत्तमा–१३ को जनता माविमा निःशुल्क औद्योगिक प्रशिक्षण तालिम हुने >> एमाले कर्णाली अधिवेशनको निर्वाचन कार्यक्रम सार्वजनिक >> अभिनेता अनमोल केसी पक्राउ >> सल्यानमा जीप दुर्घटना, १५ जना घाइते >> बजार अनुगमनमा तीव्रता (फोटो फिचर) >> आयोग प्रभावकारी भए मात्र संसद र सरकार प्रभावकारी >> डाक्टर कुट्नेलाई कारवाही गर्न निर्देशन >> राजेश स्मृतिको विजयी शुरुवात >> मृगौला रोगीलाई ११ हजार रुपैया आर्थिक सहयोग >> एमाले बागमतीको मतदान फेरि एक बजे सर्‍यो >>  राष्ट्रिय फुटबल टोलीका विमल अस्ट्रेलिया पलायन >> एमाले बागमती अध्यक्ष चुन्न आज मतदान >> रविको चेतावनी : २०८४ को चुनावमा पुराना दल वा रास्वपा मध्ये एउटाको राजनीति सकिन्छ >> प्रधानमन्त्री प्रचण्ड पाण्डा प्रजनन केन्द्र हेर्न छेन्दुमा,भोलि नेपाल फर्कने >> आज विश्व मुटु दिवस, विभिन्न जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरू गरी मनाइँदै >> एमाले कोशी प्रदेश अधिवेशन आजबाट सुरु हुँदै >> पुसभित्र सबै जिल्लाका अधिवेशन गर्ने एमाले लुम्बिनी प्रदेशको निर्णय >> इजरायलमा कामदार पठाउने सरकारको तयारी >> ‘मुटु जोगाउनै मूख्य चुनौति’ >> विद्यालयमा अनिवार्य सूचना अधिकारी >> सियारीमा अति विपन्न १४ परिवारलाई आवास >> राशीअनुसार तपाईंको आजको भाग्य हेर्नुहोस् : आजको राशीफल >> कृषक फकाउँदै स्थानीय सरकार >> संस्कृत भाषा अथाह सागर हो, अवमूल्यन नगरौं >> क्रिकेट खेलको पुर्वाधारमा जोड दिन आग्रह >> फरार प्रतिवादी पक्राउ >> दशौ राष्ट्रिय प्रतियोगिता लक्षित खेलाडी उत्पादनमा जोड >> घोराहीमा रेविज सप्ताह सम्पन्न >> मोटरसाइकलमा आगो लगाएको अभियोगमा महिला पक्राउ >> पाल्पाका चिकित्सकहरु पनि आन्दोलनमा >> राष्ट्रपतिद्वारा पैदल हिंडेरै इन्द्रजात्रा अवलोकन >> विजय सभाको झल्को दिने गरी श्रेष्ठ प्यानलको घोषणा सभा >> राष्ट्रिय यातायात उद्यमशील मजदुर भलाई कोषमा पुनः भुषाल >> तीन व्यवसायीको ६० करोड लगानीमा तिलोत्तमामा सिद्धार्थ भूमि ग्रुप >> वर्षौंदेखि जङ्गलमा बास, भएन व्यवस्थापनको पहल >> आकस्मिकबाहेक सबै सेवा बन्द गरेर बाँकेका डाक्टरहरु आन्दोलनमा >> ‘मोहम्द डे’ को उत्सवमा सहभागी भएर मुख्यमन्त्री चौधरीले दिए शुभकामना >> कर्णाली एमाले अधिवेशन : प्यानल बनाएर चुनाव लड्ने तयारी >> भेरी करिडोर सिंचाई तथा नदी व्यवस्थापन कार्यालय स्थापना >> भदौ ६ को सहमति अनुसार सुन तस्करी अनुसन्धान आयोग बनाऊ : रास्वपा >> देवघाटमा नुहाउन गएका दुई युवक वेपत्ता >> गुण्डा नाइके समेत ६७० बन्दीको कैद मिनाहाबारे सरकारसंग जवाफ मागिने >> एमाले बागमतिको मतदान समय स-यो >> आज इन्द्रजात्रा पर्व मनाइँदै
सम्पादकीय

(सम्पादकीय) नाग पञ्चमीको महत्व

३१ श्रावण २०७५, बिहीबार ०७:३३
३१ श्रावण २०७५, बिहीबार ०७:३३

हिन्दु संस्कारमा गरिने एउटा कर्म नाग पूजा हो । साउन महिनाको शुक्ल पञ्चमीका दिन यो पूजा सम्पन्न गरिन्छ । संसारका सबै प्राणीलाई मानिसले यो वा त्यो ढंगबाट सम्मान गर्छ । त्यसैक्रममा नाग वा सर्पको पनि पूजा गर्छ । प्रकृतिमा यसको अहम् महत्व छ भनेर पूजाको माध्यमबाट सबैमा जानकारी गराउँछ । बैज्ञानिकहरूका अनुसार सर्पले बायुमण्डलमा रहेको बिषालु हावा सेवन गर्छ र मानिस लगायतका प्राणीलाई विषाक्त हुने अवस्थाबाट जोगाउँछ । सर्प घर्षने जनावर हो । गर्मी, बर्षायाम यसको लागि उर्बरक समय हो । सन्तानोत्पादन गर्ने, आफ्नो र सन्तानको पालन पोषण गर्ने क्रममा यसले आहारको खोजी गर्छ । मानिसको सन्निकटमा पनि आइपुगेको हुन्छ । सर्प अनेक प्रजातिका हुन्छन् । कोही विषालु हुन्छन् । कोही सामान्य हुन्छन् । कोही सादा रूप र आकारका हुन्छन् कोही ठूलो, खालका रंगी बिरंगी पनि हुन्छन् । मानिसले सबै प्रजातिका सर्पहरू पहिचान गर्न सक्तैन । यसरी उसको निकटमा देखापर्ने असामान्य सर्पहरूलाई नागको संज्ञा दिने गर्दै आएको छ । नागहरू घरमा नआउन् भनेर नागहरू बस्ने खालको स्थानमा गोबरको कुण्ड बनाई दुध राखिदिने, धुवाँआउने गरी धूप बालिदिने गर्दछ । धूपको पिरो गन्धले गर्दा नागहरू स्थान छाडेर टाढा गएर बस्दछन् । आफ्नो नजिक नआउन् भनेर नै त्यो तरिका अपनाइएको हो ।
साउनको शुक्ल पञ्चमी देखि मौसममा केही परिवर्तन आउन थाल्छ । वायुमण्डलमा चीसोपन बढ्छ । शित पर्न थाल्छ । खेतमा धान फूल्न शुरु हुन्छ । बारीमा मकै खानेलायक हुन्छ । त्यो अर्थमा पनि मानिसले विभिन्न पर्बहरूको मिति तोक्ने गरेको छ । पौराणिक कालबाटै यसरी विभिन्न तिथि मितिहरूको आयोजना गरिएको थियो । त्यसको पहिलो कडी नागपञ्चमी हो । रात बिरात हिँड्दा हामीलाई नटोक्नु भनेर मानिसले सर्पलाई पूजा गरेर आफ्नो मनोभाव प्रकट गर्छ । पौराणिक समयमा मानिसले आवश्यकता जति उज्यालो सुमर्न पाउँथेन । टर्च लाइटहरूको उत्पत्ति भएको थिएन । सल्लाको दियालोको उज्यालो बाल्नुपथ्र्यो । मट्टीतेलको अभाव थियो । दिनमा सूर्य र रातमा चन्द्रमाको प्रकाश नै उज्यालोको सहारा थियो । यस्तोबेला शत्रुवर्गका किट पतंगहरूसँग पनि क्षमा मागेर गुजारा चलाउनु पर्ने बाध्यता थियो । नागपञ्चमीमा जुन पूजा गर्ने चलन बसालियो त्यो एकखालको क्षमा याचना नै थियो । सर्पले टोकिहाल्यो भने पनि क्षमा याचना त गरिएको हो, तर, कमी कमजोरी भएछ भनेर मानिसले आफ्नो चित्त बुझाएका हुन्थे । अहिलेजस्तो एण्टीस्नेक भ्याक्सिन बनेको थिएन ।
नागलाई पूज्ने अर्को कारण पनि छ । त्यो भनेको शक्तिको पूजा हो । पौराणिक कालमा विभिन्न ठाउँलाई लोकको रूपमा विभाजन गरिएको थियो । इन्द्र नामका राजा बस्ने इन्द्रलोक, त्यसै गरेर विष्णुलोक, शिबलोक, ब्रह्मलोक, यमलोक आदि एकखालका राज्यहरू विभाजन गरिएका थिए । तिनैमध्येको एउटा नागलोक पनि हो । नागलोकमा राज्य गर्नेले नाग वा सर्पलाई आफ्नो राज्यको प्रतीक वा झण्डा चिन्ह कायम गरेका थिए । जसलाई हामीले राष्ट्रिय झण्डा पनि भन्ने गर्छौँ । नागलोकमा बस्ने राजा शक्तिशाली भएपछि राज्य बिस्तार गर्ने क्रममा अन्य राज्यमा आक्रमण गर्न थाले । कैयौँ बस्तीहरूमा जित हासिल पनि गरे । त्योबेला उनीहरूले पराजितहरूलाई अब देखि हाम्रो प्रतीक नै तिमीहरूको पनि प्रतीक कायम हुन्छ, यसलाई ढोकामाथि सबैले टाँग्नुपर्छ भनेर आफ्नो झण्डा टाँग्न लगाए । त्यो नागपञ्चमीको दिन परेको थियो । यसरी हेर्दा तत्कालीन अवस्थाको नागलोकको झण्डा हामीले टाँग्दै आउने क्रममा नागपञ्चमी मनाउन थालिएको हो भन्ने पनि बुझ्नु पर्ने हुन्छ । यद्यपि यी सबैका पछाडि पर्याप्त ऐतिहासिक कारणहरू भने छैनन् । तर, एउटा सत्य के हो भने मानिसले हरेक जीबलाई मित्र शक्तिको रूपमा मान्दै आएको छ । काग, कुकुर, गाई, गोरु, सर्प, बराह, मेष, बृष, कर्कट, सिंह सबैलाई मानिसले सहयोगीको रूपमा लिने गरेको छ । प्रकृतिका हरेक उत्पादनहरू यो वा त्यो रूपमा सहयोगी सिद्ध हुन्छन् र तिनको जगेर्ना गर्नुपर्छ, संरक्षण गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता राख्दै आएको छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?