मंसिर १६ २०७८   |  2021 Dec 02    


लेख रचना

संरक्षणले नबुझेको रैथाने पिडा

नेपाल सरकारले राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग मार्फत ढोरपाटन शिकार आरक्ष व्यवस्थापन योजना (२०७६/७७– २०८०/८१) अघि सारेपछि आरक्ष छेउँछाउँका वासिन्दाहरु आन्दोलित भएका छन्...
पुरा पढ्नुहोस

संरक्षणले नबुझेको रैथाने पिडा

नेपाल सरकारले राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग मार्फत ढोरपाटन शिकार आरक्ष व्यवस्थापन योजना (२०७६/७७– २०८०/८१) अघि सारेपछि आरक्ष छेउँछाउँका वासिन्दाहरु आन्दोलित भएका छन् । वि.स. २०४४ बैशाख १४ गते बाग्लुंग, म्याग्दी र रुकुमका भूभागलाई समावेस गरि १३२५ वर्ग किमी क्षेत्रफलको शिकार आरक्ष घोषणा गरिएको थियो । आरक्ष रहेको क्षेत्र परम्परागत रुपबाट स्थानियहरुले पशुपाल र जडिबुटी संकलन गर्दै जीविकोपार्जन गरिरहेको क्षेत्र रहेकोले स्थापना कालदेखि नै आरक्षबाट अ...
पुरा पढ्नुहोस

एमाले महाधिवेशनपछिका अवसर र चुनौतिहरु

नेकपा (एमाले) को दशौँ राष्ट्रिय महाधिवेशन भोलिदेखि चितवनमा हुँदैछ । महाधिवेशनले नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष, पूर्वप्रधानमन्त्री तथा राजनेता केपी शर्मा ओलीलाई नै अध्यक्ष चुन्ने निश्चितप्रायः भए...
पुरा पढ्नुहोस

एमाले महाधिवेशनपछिका अवसर र चुनौतिहरु

नेकपा (एमाले) को दशौँ राष्ट्रिय महाधिवेशन भोलिदेखि चितवनमा हुँदैछ । महाधिवेशनले नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष, पूर्वप्रधानमन्त्री तथा राजनेता केपी शर्मा ओलीलाई नै अध्यक्ष चुन्ने निश्चितप्रायः भएपनि अन्य पदाधिकारीहरुमा को आउनुहुन्छ भन्ने तस्बिर प्रष्ट भैसकेको छैन ।

सबै पदाधिकारीहरुमा सहमतिकबे आधारमा नेतृत्व चयन गर्ने कोसिस गरिएपनि त्यो सम्भव भने देखिँदैन भन्ने कुरा अध्यक्ष ओलीले चुनावबाट जसले श्रेष्ठता हासिल गर्छ, उही वरिष्ठ उपाध्यक्ष...
पुरा पढ्नुहोस

पर्यापर्यटन: अपेक्षा र समस्या

भूकम्पपछि थालिएको नेपालको पर्यटन क्षेत्रले सफलता समातिरहेको बेलामा सन् २०१९ को अन्त्यदेखि विश्वब्यापी रुपमा फैलिएको कोरोना कहरले नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई ठप्प बनायो । नेपाल भ्रमण वर्षको त...
पुरा पढ्नुहोस

पर्यापर्यटन: अपेक्षा र समस्या

भूकम्पपछि थालिएको नेपालको पर्यटन क्षेत्रले सफलता समातिरहेको बेलामा सन् २०१९ को अन्त्यदेखि विश्वब्यापी रुपमा फैलिएको कोरोना कहरले नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई ठप्प बनायो । नेपाल भ्रमण वर्षको तयारि भैरहेको र प्रदेशहरुले पनि पर्यटनलाई प्राथमिकतामा राखेर कार्यक्रमहरु बनाइरहेको समयमा कोरोनाले पर्यटन सम्बन्धि सबै योजना र कार्यक्रमहरुलाई कोमामा पु¥यायो । वार्षिक १२ लाखको हाराहारीमा विदेशी पर्यटकहरु नेपाल आउने गरेकोमा दुई वर्षयता विदेशी पर्यटकहरुको आवागमन लगभग ठप्प छ । पुरा पढ्नुहोस

बी.पी.को इतिहासले देखाएको बाटो

बीपीको न्वारनमा पण्डितले उनको नाम चुडामणि राखेका थिए । यो नाम कालीदासलाई चित्त बुझेनछ र उनले बोलाउने नाम बिश्वेश्वर प्रसाद कोइराला राखेका रहेछन् । उनको यही नाम नै बिश्वभरी प्रख्यात भयो । ब...
पुरा पढ्नुहोस

बी.पी.को इतिहासले देखाएको बाटो

बीपीको न्वारनमा पण्डितले उनको नाम चुडामणि राखेका थिए । यो नाम कालीदासलाई चित्त बुझेनछ र उनले बोलाउने नाम बिश्वेश्वर प्रसाद कोइराला राखेका रहेछन् । उनको यही नाम नै बिश्वभरी प्रख्यात भयो । बीपीको बाल्यकालको बसाइ चन्द्रगञ्जमा भयो । तर चन्द्रगञ्जको बसाइ पनि लामो हुन सकेन । किनकि कृष्णप्रसाद कोइरालाले ढाक्रेहरुको नाजुक अबस्था देखेर उनमा दया आएछ र देशका जनताको अबस्था कस्तो छ भन्ने जानकारी गराउन चन्द्र शम्शेरलाई ढाक्रेको शरीरको जुम्रा भएका कपडाहरु आफुले लिएर राम्रा कपडाह...
पुरा पढ्नुहोस

विपद जोखिममा कृषि

मनसुन सकिएर आकाश सफा भएपछि बाली भित्राउन र नयाँ बाली लगाउन उत्साहित नेपाली किसानहरु असोज मसान्तदेखि देशभर शुरु भएको बेमौसमी वर्षाले मर्माहित भए । असोज मसान्तदेखिका १० दिनमा मात्र नेपालका ३...
पुरा पढ्नुहोस

विपद जोखिममा कृषि

मनसुन सकिएर आकाश सफा भएपछि बाली भित्राउन र नयाँ बाली लगाउन उत्साहित नेपाली किसानहरु असोज मसान्तदेखि देशभर शुरु भएको बेमौसमी वर्षाले मर्माहित भए । असोज मसान्तदेखिका १० दिनमा मात्र नेपालका ३२ जिल्लामा बाढी र पहिरोका १०२ वटा घटना भए । उक्त घटनामा परेर ११९ जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने २८ जना बेपत्ता छन् । नेपालमा प्राकृतिक विपत्तिको क्षति मृतक, घाइते र वेपत्ताको संख्या, भत्किएका घर र बिग्रिएका संरचनाको संख्याको आधारमा मुल्यांकन गर्ने गरिएकोले ती बाहेक अन्य क्षेत्रमा हु...
पुरा पढ्नुहोस

खुसीको खोजी...

घरलाई जीवन्त र प्रफुल्लित बनाउने सवालमा निकै ठूलो भूमिका निर्वाह गरिरहेकी यूकेजीमा अध्ययन गर्ने एउटी फूलजस्तै नानी । उनको नाम खुसी हो । पहिलेभन्दा अलि मोटाएकी पनि रहिछिन् । कलिलो उमेरकी ना...
पुरा पढ्नुहोस

खुसीको खोजी...

घरलाई जीवन्त र प्रफुल्लित बनाउने सवालमा निकै ठूलो भूमिका निर्वाह गरिरहेकी यूकेजीमा अध्ययन गर्ने एउटी फूलजस्तै नानी । उनको नाम खुसी हो । पहिलेभन्दा अलि मोटाएकी पनि रहिछिन् । कलिलो उमेरकी नानू मोटाएपछि झन सुन्दर लाग्यो । हिजोआज झन कति राम्री भा’की है हाम्री खुसी रु भन्दै माया गरेर बोलाउदा उनको प्रतिक्रिया थियो – ‘मैले अचेल फेसवासले मुख धुन्छु त्यसैले !!!’ खुसी मोटाएको सम्बन्धमा उनको मम्मी अस्मिताको प्रतिक्रिया थियो – ‘स्कूल जान नप...
पुरा पढ्नुहोस

जलवायु अनुकूलनमा लैंगिक तथा सामाजिक समावेशिता

तीन चौथाई भन्दा बढी क्षेत्रफलमा ठडिएका पर्वत शृंखला अनि रक्तनशासरि फैलिएका ६ हजार भन्दा बढी नदिनालाले नेपाललाई पृथक भौगोलिक पहिचान र सुन्दरता प्रदान गरेका छन् । तर यहाँको कमजोर भूभाग अनि अ...
पुरा पढ्नुहोस

जलवायु अनुकूलनमा लैंगिक तथा सामाजिक समावेशिता

तीन चौथाई भन्दा बढी क्षेत्रफलमा ठडिएका पर्वत शृंखला अनि रक्तनशासरि फैलिएका ६ हजार भन्दा बढी नदिनालाले नेपाललाई पृथक भौगोलिक पहिचान र सुन्दरता प्रदान गरेका छन् । तर यहाँको कमजोर भूभाग अनि अस्थिर नदि प्रणालीले नेपाललाई बारम्बार प्राकृतिक विपदको चपेटामा पारिरहेका छन् । सामान्य रुपमा पनि नेपालको भूभाग विपदमुखी रहेको छ, यस्तो अवस्थामा जलवायु परिवर्तनको कारण हुने अतिवृष्टि, अनावृष्टि, खडेरी, सुख्खा र हिमगलन जस्ता असरबाट नेपाल बढी प्रभावित हुन् थालेको छ । जलवायु परिवर्तन...
पुरा पढ्नुहोस

शहरी फोहरमैला समस्या र ब्यवस्थापन

नेपालमा शहर र फोहर एक अर्काका परिपुरक जस्ता बन्न थालेका छन् । काठमान्डौ उपत्यकाको फोहरले बेलाबेलामा अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा समेत पाउने गर्छ । २÷३ दिन फोहर नउठ्दा काठमान्डौमा महामारीको...
पुरा पढ्नुहोस

शहरी फोहरमैला समस्या र ब्यवस्थापन

नेपालमा शहर र फोहर एक अर्काका परिपुरक जस्ता बन्न थालेका छन् । काठमान्डौ उपत्यकाको फोहरले बेलाबेलामा अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा समेत पाउने गर्छ । २÷३ दिन फोहर नउठ्दा काठमान्डौमा महामारीको अवस्था सिर्जना हुन्छ । उपत्यका पुरै दुर्गन्धित हुन्छ र राष्ट्रिय मुद्धा समेत बन्न पुग्छ । काठमान्डौको फोहरको चर्चा सुनिरहेका बुटवलवासीले समेत यसपाली फोहरमैलाको दुर्गन्ध राम्रैसंग चाख्न पाए ।

भदौको तेश्रो साता बुटवल प्राकृतिक प्रकोपसंग जुधिरहँ...
पुरा पढ्नुहोस

लुम्बिनीमा दिगो पर्यटनका आधारहरु

परिचयगौतम बुद्धको जन्मस्थान लुम्बिनी र बुद्धसंग सम्बन्धित तिलौराकोट,कुदान, लुम्बिनी, देवदह र रामग्राम लगायतका स्थानहरु विस्वभरिका बौद्धमार्गी र शान्तिका पुजारीहरुको...
पुरा पढ्नुहोस

लुम्बिनीमा दिगो पर्यटनका आधारहरु

परिचय
गौतम बुद्धको जन्मस्थान लुम्बिनी र बुद्धसंग सम्बन्धित तिलौराकोट,कुदान, लुम्बिनी, देवदह र रामग्राम लगायतका स्थानहरु विस्वभरिका बौद्धमार्गी र शान्तिका पुजारीहरुको आस्थाका केन्द्रहरु हुन् । कपिलवस्तुदेखि पश्चिम नवलपरासीसम्म फैलिएको यी र अन्य पुरातात्विक, साँस्कृतिक सम्पदाहरु समेटिएको समग्र भूभाग वृहत्तर लुम्बिनी क्षेत्र हो । क्रकुच्छंद बुद्धको जन्मस्थान गोटिहवा, कनकमुनी बुद्धको जन्मस्थान निग्लिहवा लगायतका १३० वटा पुरातात्विक क्षेत्रहरु कपिल...
पुरा पढ्नुहोस

अपेक्षा र शंकाको घेरामा जनगणना

विभिन्न प्रयोजनका लागि मानिसहरुको संख्या गन्ने काम भिमसेन थापाको पालादेखि नै भएको छिटपुट प्रमाणहरु भेटिएपनि नेपालमा सरकारी तबरबाट औपचारिक रुमपा जनगणना गर्न थालिएको वि.स. १९६८ सालदेखि हो ।...
पुरा पढ्नुहोस

अपेक्षा र शंकाको घेरामा जनगणना

विभिन्न प्रयोजनका लागि मानिसहरुको संख्या गन्ने काम भिमसेन थापाको पालादेखि नै भएको छिटपुट प्रमाणहरु भेटिएपनि नेपालमा सरकारी तबरबाट औपचारिक रुमपा जनगणना गर्न थालिएको वि.स. १९६८ सालदेखि हो । राणाकालमा भएका जनगणनामा गुणस्तरीय र तुलनायोग्य तथ्यांकहरु संकलन हुन सकेका थिएनन् । बि.स. २००९/११ को जनगणनाबाट पहिलोपटक विस्तृत तथा तुलनायोग्य तथ्यांकहरु प्राप्त भएका थिए । त्यस लगत्तै २०१८ सालमा भएको जनगणना अन्तर्राष्ट्रिय र वैज्ञानिक मापदण्ड अनुसार भएको थिया । अहिलेसम्म नेपालमा...
पुरा पढ्नुहोस